شبهاتی که علیه قرآن مطرح می‌شود، معمولاً چیز پیچیده و تازه‌ای نیستند؛ اغلب همان چند موردِ تکراری‌اند که هر چند وقت یک‌بار با ظاهری جدید برمی‌گردند. نکته‌ی جالب این‌جاست که پاسخِ اکثرشان نه در کتاب‌های ضخیم تفسیری، که در همان صفحه‌ی قرآن، چند سطر بالاتر یا پایین‌تر از همان آیه‌ی مورد استناد نشسته است؛ فقط کافی است کسی حوصله‌ی خواندنش را داشته باشد.

به گزارش خبرگزاری حوزه، در متن زیر به بررسی و پاسخ به یکی از شبهات رایج پیرامون آیات قرآن کریم پرداخته شده است که تقدیم شما فرهیختگان می‌شود.

آیا قرآن می‌گوید هر جا کافری دیدید، او را بکشید؟

یکی از شبهاتی که گاهی درباره اسلام و قرآن مطرح می‌شود، این است که: «قرآن صریحاً گفته هر جا کافران و مشرکان را پیدا کردید، آنها را بکشید؛ پس اسلام دین خشونت است.»

برای پاسخ، لازم نیست ابتدا وارد بحث‌های پیچیده تاریخی و تفسیری شویم. یک کار ساده انجام دهیم: خود آیه را کامل بخوانیم؛ قبل و بعدش را هم بخوانیم.

چون اگر قرار باشد یک جمله را از یک متن جدا کنیم و بدون توجه به اینکه درباره چه کسی، در چه شرایطی و در واکنش به چه اتفاقی گفته شده، درباره کل آن کتاب قضاوت کنیم، تقریباً درباره هر کتابی می‌توانیم چنین شبهه‌ای بسازیم.

بررسی سه آیه‌ای که محل شبهه هستند

از سوره نساء آیه ۹۱ شروع کنیم. آیه می‌فرماید: فَإِنْ لَمْ یَعْتَزِلُوکُمْ وَیُلْقُوا إِلَیْکُمُ السَّلَمَ وَیَکُفُّوا أَیْدِیَهُمْ فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَیْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ؛ اگر از شما کناره نگرفتند، پیشنهاد صلح ندادند و دست از خشونت برنداشتند، آن‌ها را بگیرید و بکشید.

دقت کنید این جمله سه شرط پشت‌سرهم دارد، نه یک حکم مطلق: «لَمْ یَعْتَزِلُوکُمْ» یعنی کناره‌گیری نکردند، «یُلْقُوا إِلَیْکُمُ السَّلَمَ» یعنی پیشنهاد صلح ندادند، و «یَکُفُّوا أَیْدِیَهُمْ» یعنی دست از تعرض برنداشتند. یعنی حکمِ آخرِ آیه، فقط وقتی فعال می‌شود که هر سه‌ی این شرط‌ها با هم جمع باشند. اگر کسی فقط کناره بگیرد یا صلح پیشنهاد بدهد یا دست از جنگ بکشد، دیگر مصداق این آیه نیست. پس موضوع سخن، انسانی نیست که آرام نشسته؛ موضوع، کسی است که هنوز در حال جنگیدن است و اگر با او مقابله نکنید جان و مال و ناموس مسلمانان در خطر بود. حذف این سه شرط و نقل‌کردنِ فقط تکه‌ی آخر، دقیقاً همان کاری است که این شبهه را ساخته!

آیه ۱۹۱ سوره بقره نیز از جمله آیاتی است که بدون توجه به آیه پیش از آن مورد استناد قرار می‌گیرد.

وَاقْتُلُوهُمْ حَیْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَیْثُ أَخْرَجُوکُمْ؛ و آنان را [که از شرک و کفر و هیچ ستمی باز نمی‌ایستند] هر کجا یافتید، به قتل برسانید و از جایی که شما را بیرون کردند بیرونشان کنید

اما برای فهم درست این آیه، باید آیه پیش از آن را نیز خواند. قرآن در آیه ۱۹۰ می‌فرماید: وَ قَاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَکُمْ وَلَا تَعْتَدُوا؛ با کسانی در راه خدا بجنگید که با شما می‌جنگند و تجاوز نکنید.

این آیه، پیش از ورود به بحث جنگ، محدوده آن را مشخص می‌کند: «الَّذِینَ یُقَاتِلُونَکُمْ»؛ کسانی که با شما می‌جنگند.

از سوی دیگر، قرآن حتی در ادامه همین آیات، برای جنگ در مسجدالحرام نیز محدودیت و قید قرار می‌دهد و می‌فرماید: در مسجدالحرام شروع‌کننده جنگ نباشید مگر اینکه آنها شروع به جنگ کنند. یعنی قرآن حتی وسط دستور نظامی هم داره خط قرمز مشخص می‌کنه!

بنابراین، موضوع، به کافر یا فرد مشرک برنمی‌گردد؛ موضوع در مورد کسی است که به مسلمانان تعرض کرده و در حال جنگیدن است.

شاید معروف‌ترین آیه‌ای که در فضای مجازی علیه اسلام دست‌به‌دست می‌شود، آیه ۵ سوره توبه باشد.

فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِکِینَ حَیْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُوا لَهُمْ کُلَّ مَرْصَدٍ؛ پس هنگامی که ماه‌های حرام سپری شود، مشرکان را هر جا یافتید، بکشید و به اسیری بگیرید و محاصره کنید و در هر کمین‌گاهی به کمین آنان بنشینید.

اما این آیه آخرِ یک ماجراست، نه آغازش؛ از همان ابتدای سوره توبه، سخن بر سرِ مشرکانی است که بارها با مسلمانان پیمان بستند و بارها زیرش زدند.

آیه ۱۳ همین سوره صریحا خداوند می‌گوید: أَلَا تُقَاتِلُونَ قَوْمًا نَکَثُوا أَیْمَانَهُمْ وَهَمُّوا بِإِخْرَاجِ الرَّسُولِ وَهُمْ بَدَءُوکُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ؛ آیا با گروهی نمی‌جنگید که سوگندهایشان را شکستند، تصمیم به اخراج پیامبر گرفتند و خودشان نخستین‌بار جنگ را آغاز کردند؟

پس موضوع، یک تاریخچه مشخص از خیانت و آغازگریِ جنگ است، نه صرفِ داشتن عقیده‌ای متفاوت.

اما آنچه معمولاً نقل می‌شود، فقط نیمه اول آیه ۵ است. جمله همان‌جا تمام نمی‌شود؛ ادامه‌اش می‌گوید: فَإِنْ تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّکَاةَ فَخَلُّوا سَبِیلَهُمْ؛ اما اگر توبه کردند و نماز برپا داشتند و زکات دادند، راهشان را باز بگذارید.

یعنی خودِ آیه، در دلش یک درِ خروج گذاشته است؛ حذف این بخش، تصویر را وارونه می‌کند.

و گواه اصلیِ رحمانیت اسلام، آیه بعدی است:

وَ إِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِکِینَ اسْتَجَارَکَ فَأَجِرْهُ حَتَّیٰ یَسْمَعَ کَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ؛ و اگر یکی از همان مشرکان از تو پناه خواست، پناهش بده تا سخن خدا را بشنود، سپس او را به جای امنش برسان.

سه مرحله پشت‌سرهم: پناه بده، فرصت شنیدن بده، با امنیت کامل تا مقصد همراهی کن. یعنی حتی دشمنی که تا دیروز پیمان‌شکنی کرده، اگر امروز دست از جنگ بردارد، مسلمانان موظف‌اند برایش مسیر بازگشتِ امن بسازند.

قرآن حتی با غیرمسلمانِ غیرمحارب، دستور به نیکی می‌دهد
اگر کسی واقعاً بخواهد بفهمد نگاه قرآن به غیرمسلمانان چیست، نباید فقط آیات جنگ را آن هم به صورت مغرضانه جمع کند؛ بلکه باید تمام قرآن را ببیند.

سوره ممتحنه، آیه ۸، یک معیار بسیار روشن قرآن کریم ارائه می‌کند:

لَا یَنْهَاکُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِینَ لَمْ یُقَاتِلُوکُمْ فِی الدِّینِ وَلَمْ یُخْرِجُوکُمْ مِنْ دِیَارِکُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَیْهِمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُقْسِطِینَ؛

یعنی: خدا شما را از نیکی و عدالت نسبت به کسانی که به خاطر دین با شما نجنگیده‌اند و شما را از سرزمینتان بیرون نکرده‌اند، نهی نمی‌کند؛ بلکه خدا عدالت‌پیشگان را دوست دارد.

دقت کنید؛ قرآن نمی‌گوید فقط با آنان «مدارا کنید».

بلکه می‌گوید: «أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَیْهِمْ» یعنی با آنان نیکی و عدالت داشته باشید.

این فقط یک نمونه از ده‌ها شبهه‌ای است که هرروز در فضای مجازی دست‌به‌دست می‌شود؛ کافی است یک نفر مغرض، تکه‌ای از یک آیه را از بافتش جدا کند و در قالب یک کلیپ چند ثانیه‌ای منتشر کند، آن‌وقت اعتقاد ما با دیدنِ همان چند ثانیه می‌لرزد؛ غافل از این‌که همان شبهه با چند دقیقه تأمل و خواندنِ کامل متن، از بین می‌رود.

اما نکته‌ی مهم‌تر از پاسخِ همین یک شبهه، نگاهی است که باید به کلِ این مسیر داشته باشیم. راهی که انبیا و اهل‌بیت و اولیای خدا برای رساندنِ این دین طی کردند، پر از رنج و مجاهدت بود؛ کمترین قدمی که ما می‌توانیم برداریم، این است که مبنای دینداری‌مان را بر چند کلیپ ناقص در فضای مجازی نگذاریم، بلکه با دقت و صبر، از کتاب خدا دفاع کنیم. باشد که وقتی روزی در محضر او ایستادیم و پرسید «برای دینِ من چه کردی؟»، دست‌کم بدانیم پاسخی برای گفتن داریم.

منبع: خبرگزاری حوزه

🔰در راستای ترویج ارزش‌های اسلامی و تقویت مباحث مرتبط با عفاف و حجاب، سه کتاب ارزشمند که توسط گروه تولید محتوای معاونت فرهنگی و تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم منتشر شده است، می‌تواند ابزاری کارآمد برای مبلغان و فعالان فرهنگی باشد:

📗 پوشش و آرامش: خاطره‌نگاری تبلیغی در ترویج حجاب
📖 کتاب «پوشش و آرامش» اثری است در حوزه خاطره‌نگاری تبلیغی که به کوشش سیده طاهره موسوی، فاطمه جوادی، فاطمه تقی‌زاده و احمد نوری تدوین شده است. این کتاب در ۱۵۲ صفحه و چهار فصل، تجربیات مبلغان در عرصه ترویج حجاب و عفاف را به تصویر می‌کشد.
📥 دریافت PDF کتاب

📗 داستان ۱۸ بانو: روایت انتخاب‌های زیبا
📖 این کتاب در ۱۸ بخش، داستان بانوانی را روایت می‌کند که با انتخاب حجاب و عفاف، به دنیایی پر از آرامش و امنیت قدم گذاشته‌اند. عناوینی مانند «خانه دوست کجاست»، «خام بودم پخته شدم»، «نگاه‌های شیطانی» و «وعده من و شهید ابراهیم هادی» از جمله بخش‌های این کتاب هستند
📥 دریافت PDF کتاب

📗شمیم عفاف: داستان‌های واقعی از حجاب و عفاف
📖 این کتاب در دو بخش تدوین شده است. بخش اول به اهمیت، فلسفه و آثار حجاب می‌پردازد و عناوینی مانند «سفارش یک شهید»، «سرآغاز یک تحول» و «تاثیر معنوی حجاب» را دربرمی‌گیرد. بخش دوم به «عفاف و پاکدامنی» می‌پردازد و در سه فصل، اهمیت و ارزش عفاف، علل و عوامل بی‌عفتی و پیامدهای بی‌عفتی را بررسی می‌کند
📥 دریافت PDF کتاب

چند وقت پیش در یک پارکی با یه دختر ۲۳ ساله حرف می‌زدم که برای زیبایی ناخن کاشته بود. بهش گفتم نوک انگشت‌ها برای گرفتن انرژی از محیط خیلی مهم هستن و این ناخن‌های مصنوعی و ضخیم مثل یه دیوار می‌مونن و نمی‌ذارن این انرژی به بدنمون برسه. گفتم این کار هم به خود ناخن آسیب می‌زنه و خرابش می‌کنه، هم انرژی که در نوک انگشتان هست رو مسدود می کنه و در این مورد یک گفتگویی با هم داشتیم .

در این گفتگو صمیمانه بهش گفتم فراتر از این آسیب‌های جسمی، یک مانع بزرگ‌تر و نامرئی وجود دارد و به او یادآوری کردم که این پوشش‌های ضدآب، مثل یک حائل عمل کرده و وضو و غسل را باطل می‌کنند و وقتی انسان نتواند تکلیف معنوی‌اش را درست انجام دهد، ناخودآگاه دچار بی‌قراری و فاصله از آرامشِ روح می‌شود. در ادامه از او پرسیدم آیا وقار و متانتِ بی‌نظیر حضرت زینب (س) را که حتی در اوج غربت، زینتِ وجودش سادگی و متانت بود برای خودش یادآوری می کند ؟

به او درباره حضرت زینب گفتم ، گفتم حضرت زينب براى زنان ما در طول تاريخ يك الگوست، عقل و متانت او ، قدرت و شجاعت او ، شور و احساس عاطفى او ، وقار او ، حجاب او ، متانت دل او ، استوارى روح او و … و همه اينها خصوصيات یک زن مسلمان است . چهره‌اش در فرو رفت و انگار برای اولین بار به دستانش نگاه می‌کرد..

چند روز بعد همان دختر بهم زنگ زد. با یه لحن آروم و خوشحال گفت: «ناخن هایی که کاشته بودم  رو برداشتم و دستام کاملاً پاکه… حالا دیگه راحت می‌تونم غسل کنم و وضو بگیرم

شنیدن این خبر از پشت تلفن، بی‌نهایت دلم را گرم کرد. خوشحالی‌ام فقط از این بابت نبود که یک راهنمایی ساده من در کسی اثر کرده، بلکه از این جهت بود که می‌دیدم یک نفر دلش رو پاک کرده و به معنویت و آرامش واقعی برگشته.

درک عمیق از مفهوم عفاف و حجاب، نیازمند عبور از نگاه‌های سطحی است. عفاف، در حقیقت یک حالت درونی، یک آرامش روانی و یک خودباوری عمیق است که انسان را از اسارتِ تایید گرفتن از نگاه‌های گذرا رها می‌کند. حجاب نیز به عنوان نمود بیرونی و نه یک محدودیت تحمیلی، بلکه یک مرزبانی آگاهانه از حریم کرامت انسانی است. وقتی ریشه در درون تقویت شود، شاخ و برگ بیرونی آن به شکلی طبیعی و زیبا در رفتار، گفتار و پوشش فرد جوانه می‌زند و به او هویتی مستقل و ارزشمند می‌بخشد که فراتر از کلیشه‌های ظاهریِ دنیای مدرن است.

در عصر حاضر که با بمباران اطلاعاتی و سلطه‌ی شبکه‌های اجتماعی مواجهیم، مساله اصلی حجاب، حفظ «ارزش وجودی» انسان در برابر «کالانگاری» است. امروزه الگوریتم‌های فضای مجازی و فرهنگ مصرف‌گرا، مدام به ما دیکته می‌کنند که ارزشمند بودن گروهِ دیده شدن و تایید گرفتن بر اساس استانداردهای ظاهری است. در چنین فضایی، حجابِ آگاهانه یک کنشگریِ آرام اما قاطع است؛ یک اعلامیه‌ی استقلال که می‌گوید «من برای اندیشه، توانمندی و روح خود ارزش قائلم، نه صرفاً برای جسمم». این رویکردِ به‌روز، حجاب را از یک سنتِ صرفاً تاریخی، به یک سبک زندگیِ رهایی‌بخش تبدیل می‌کند که به انسان می‌آموزد چگونه در هیاهوی ویترین‌های فریبنده‌ی مدرن، اصالت و وقار خود را حفظ کند.

اما پیاده‌سازی عملی و کاربردی این مفهوم در زندگی روزمره، نیازمند درک این نکته است که عفاف و حجاب تنها به دوخت و دوز لباس یا نوع پوشش محدود نمی‌شود. عفاف یعنی مدیریت نگاه، کنترل کلام، و حتی رعایت حریم‌ها در فضای مجازی. پرهیز از نمایش‌گریِ افراطی در شبکه‌های اجتماعی، امروزه به اندازه‌ی پوشش فیزیکی اهمیت دارد. یک زندگی عفیفانه یعنی ما در محیط کار، دانشگاه، خیابان و حتی در پروفایل‌های شخصی‌مان، همان‌قدر که به پوشش ظاهری خود اهمیت می‌دهیم، به وقارِ رفتاری، متانت در گفت‌وگوها و پرهیز از ابتذال در تولید و مصرف محتوا نیز پایبند باشیم. این یکپارچگی میان ظاهر و باطن، همان چیزی است که جذابیت و اثرگذاریِ واقعیِ یک سبک زندگی دینی را در جامعه‌ی امروز رقم می‌زند.

در نهایت، بازگشت به فرهنگ ناب عفاف یک انتخابِ فردیِ رو به رشد است که پیامدهای آن مستقیماً به سلامت روانیِ کل جامعه سرازیر می‌شود. وقتی انسان‌ها بر اساس معیارهای درونی و ارزش‌های انسانی با یکدیگر تعامل کنند، به جای رقابت‌های فرساینده‌ی ظاهری، بستر برای رشد استعدادها، علم‌آموزی و فعالیت‌های سازنده فراهم می‌شود. حجابِ واقعی، دعوتی است به آرامش، تمرکز و دوری از حاشیه؛ دعوتی است برای اینکه به جای «جسم»، این «اندیشه و روح» باشد که در مرکز توجهات قرار می‌گیرد. بنابراین، ترویج این فرهنگ باید با تبیینِ زیبایی‌ها، آرامشِ درونی و عزت‌نفسی که به همراه دارد، به نسلِ امروز و فردا هدیه شود تا خودشان با قلبی آگاه، این گوهرِ گران‌بها را برگزینند.

بازخوانی توصیه‌ها و مطالبات رهبر معظم انقلاب خطاب به فعالان سیاسی، فرهنگی و رسانه‌ای

مقاله پژوهشی «فراتر از حضور فردی: تدوین چارچوب کنشگری راهبردی روحانیت در اینستاگرام» به قلم سیدمحمد موسویان، محسن قنبری نیک و روح‌الله عباس‌زاده، با هدف ارائه چارچوبی برای مدیریت راهبردی کنشگری روحانیت در فضای اینستاگرام تدوین شده است.

در این پژوهش آمده است که در عصر حکمرانی پلتفرم‌ها، نهادهای گفتمانی سنتی با چالش راهبردی حفظ هویت و انسجام خود در برابر منطق فردمحوری و اقتصاد توجه مواجه هستند. بر اساس این مقاله، کنشگری روحانیت در اینستاگرام نیز غالباً فردمحور و فاقد انسجام راهبردی است و از این جهت در معرض خطر فرسایش گفتمانی قرار دارد.

پژوهشگران برای پاسخ به این مسئله، یک چارچوب مفهومی پنج‌بُعدی را بر اساس الگوی هنجاری «طلبه تراز انقلاب اسلامی» تدوین و عملیاتی کرده‌اند. این چارچوب پنج بُعد «اصالت گفتمانی»، «افق آرمانی»، «هویت ملی»، «پایش محیط» و «اخلاق حرفه‌ای» را دربرمی‌گیرد.

این تحقیق با استفاده از روش کیفی و رویکرد مردم‌نگاری دیجیتال و همچنین تحلیل محتوای هدایت‌شده انجام شده و در جریان آن، محتوای ۲۰ صفحه منتخب از روحانیون فعال در اینستاگرام مورد بررسی قرار گرفته است.

پارادوکس راهبردی در کنشگری روحانیت

یافته‌های پژوهش از وجود یک «پارادوکس راهبردی» در کنشگری روحانیون در اینستاگرام حکایت دارد. بر اساس نتایج این مطالعه، فشار ناشی از سازوکارهای الگوریتمی پلتفرم، کنشگران را به سمت تولید محتوای فردمحور و وابستگی نسبی به سنجه‌های عملکردی همچون لایک و بازدید سوق می‌دهد.

نویسندگان مقاله معتقدند این وضعیت می‌تواند به کمرنگ‌شدن اهداف آرمانی منجر شود و حتی گرایش به «تقوای نمایشی» را برای مدیریت اعتبار در فضای شبکه اجتماعی تقویت کند.

بر اساس این پژوهش، مسئله اصلی صرفاً حضور یا عدم حضور روحانیون در اینستاگرام نیست؛ بلکه چگونگی سامان‌دهی این حضور و تبدیل آن به کنشی منسجم، هدفمند و برخوردار از پشتوانه گفتمانی اهمیت دارد.

از حضور پراکنده تا معماری گفتمانی

پژوهشگران چارچوب پیشنهادی خود را بدیلی درون‌زا و انتقادی برای تحلیل کنشگری دینی در سپهر دیجیتال معرفی کرده‌اند. این چارچوب بر ضرورت گذار از «حضور پراکنده» به «معماری گفتمانی» تأکید دارد.

بر اساس یافته‌های مقاله، کنشگری روحانیت در فضای اینستاگرام، در صورت برخورداری از نگاه راهبردی و بازاندیشانه، می‌تواند به جای آنکه صرفاً در معرض تهدیدهای ناشی از منطق پلتفرم قرار گیرد، به فرصتی برای تعمیق و گسترش پیام دین تبدیل شود.

نویسندگان در مجموع بر این باورند که مواجهه با فضای پلتفرمی نیازمند توجه همزمان به هویت و اصالت گفتمانی، اهداف آرمانی، هویت ملی، شناخت و پایش محیط و رعایت اخلاق حرفه‌ای است؛ مجموعه‌ای که می‌تواند مبنایی برای سامان‌دهی راهبردی حضور روحانیت در اینستاگرام فراهم آورد.

این مقاله پژوهشی توسط سیدمحمد موسویان، کارشناسی ارشد توسعه و تبلیغ فرهنگ دینی دانشگاه معارف اسلامی و دانش‌پژوه مرکز تخصصی هنر و رسانه قم، با همکاری محسن قنبری نیک، استادیار گروه ارتباطات و تبلیغ فرهنگی دانشگاه معارف اسلامی، و روح‌الله عباس‌زاده، استادیار گروه فرهنگ و رسانه دانشگاه شهید محلاتی، نگاشته شده است.

خبرگزاری رسا

برای مطالعه و دانلود مقاله کلیک کید

«تصور کنید در خانه‌ای محاصره‌شده توسط دشمن، چگونه می‌توان عصاره تمام معارف ۲۵۰ ساله را در جان یک کودک ۵ ساله ریخت؟ این، هنر بی‌نظیر امام حسن عسکری(ع) بود…»

در محلهٔ نظامی در سامرا، خانه‌ای شاهدِ وداعی بود که جهان را برای همیشه تغییر داد. در آن خانه، همسری بر پیکرِ شوهر ۲۸ ساله‌اش نشسته بود؛ شوهری که شش سال، در سخت‌ترین حصرِ سیاسیِ تاریخ، پرچمِ هدایت را بر دوش کشید و با زهرِ دشمنان، به شهادت رسید.

آن همسر، حضرت نرجس خاتون سلام الله علیه، در میانِ اندوه خود، این حقیقتِ بزرگ را می‌دانست که معارفِ این شوهر شهید، قرار نیست با او به خاک سپرده شود. پسرِ پنج‌ساله‌اش، حضرت مهدی (عج)، هنوز نفس می‌کشید و قرار بود همان شب، در میانِ بهتِ دشمنان، بر پیکرِ پدر نماز بخواند. لحظه‌ای که عموی منافقِ ایشان،جعفر کذاب، از انجامِ این فریضه عاجز ماند، و آن کودکِ پنج‌ساله، با صلابتِ تمام، امامتِ خود را به جهانیان اثبات کرد.

بعضی‌ها گمان می‌کنند امام عسکری علیه‌السلام فقط در سوگ و اندوه به سر می‌بردند، اما راویت شده که ایشان در میانِ دیوارهایِ بلندِ حصرِ نظامی، به کودکانی که در کوچه‌هایِ سامرا بازی می‌کردند، لبخند می‌زدند و با آن لبخند، امید را در دلِ شیعیان زنده نگه می‌داشتند. امام با وجودِ تمامِ محدودیت‌ها، دین را از انحصارِ خواص خارج کرد و به زبانِ مردمِ عادی آورد. ایشان با تأسیسِ شبکهٔ وکلا و پرورشِ شاگردانی ، معارفی را به جامعهٔ شیعه منتقل کردند که امروز، ستونِ فقراتِ اعتقادِ ماست. اما شاید مهم‌تر، این بود که ایشان به ما آموختند حتی در دلِ تاریک‌ترین شب‌ها، می‌توان چراغِ معرفت را روشن نگه داشت؛ چراغی که قرار بود در دورانِ غیبت، مسیرِ هدایت را برای ماروشن کند.

امروز من، یکی از زنان سرزمینم که این سطرها می‌نویسم، کوه‌هایِ استوارِ البرز را تصور می‌کنم که همچون صبرِ امام عسکری علیه‌السلام، قرن‌هاست که ایستاده‌اند.اینجا دیار مادرانی است که با الهام از همان لبخندِ امیدِ امام، در میانِ هجمه‌هایِ سهمگینِ رسانه‌ای و فرهنگی، خانه‌هایشان سامرایِ کوچکِ ایمان است. همان‌طور که حضرت نرجس سلام الله علیها در دلِ دژِ نظامیِ سامرا، امن‌ترین پناهگاه را برایِ امامِ زمانِ خود ساخت، مادرانِ سرزمینم، امروز نیز با هوشیاری و غیرتِ مادرانه، حریمِ خانواده را از تهاجمِ بی‌امانِ فرهنگی حفظ می‌کنند.

این، میراثِ گرانبهایِ امام عسکری علیه‌السلام برایِ ماست؛ میراثی که در کوچه‌پس‌کوچه‌هایِ شهر جاری است.

و اینجا، من از خودم می‌پرسم: آیا من هم می‌توانم آن حضرت نرجسِ زمانه ام باشم؟ آیا می‌توانم در دلِ این هجمه‌هایِ عظیم، معارفِ نابِ مهدوی را به زبانِ کودکِ پنج‌ساله‌ی خودم ترجمه کنم؟ با زندگیِ خودم که الگویِ او باشد.
من معتقدم، وظیفهٔ امروزِ ما، فراتر ازعزاداریِ صرف است.اینکه ایشان در یکی از توقیعات خود به شیعیان فرمودند: ما حجّتِ خدا بر شماییم و شما حجّتِ خدا بر مردم. این یعنی مسئولیتِ انتقالِ معارف، به دوشِ جامعهٔ متعهد سپرده شد. امروز، ما زنانِ البرزی، مصداقِ همان حجّتِ خدا هستیم. کافیست یک حدیث از امام عسکری علیه‌السلام را در جمعِ فامیل بازگو کنیم، یک شبهه را با منطقِ ایشان پاسخ دهیم، یا حتی یک پستِ ساده در فضای مجازی منتشر کنیم که پیامِ ایشان را به زبانِ امروز بیان کند.

پس بیایید از دلِ این ایامِ سوگ، یک پویشِ مادرانه راه بیندازیم: هر مادر، یک سفیرِ مهدوی یعنی هر کدام از ما متعهد شویم که این هفته، یک مفهومِ کلیدی از سیرهٔ امام عسکری علیه السلام را همچون صبر در مصیبت، حفظِ وحدت، یا پاسخ به شبهاتِ روز به زبانی ساده، این معارف را به نسلی که چشم به ظهور دوخته، هدیه دهیم. این، کوچک‌ترین کاری است که از دستِ ما برمی‌آید؛ اما یقین دارم که همین کارِ کوچک، در نظامِ عالم، بی‌نهایت بزرگ است.

و حالا از شما می‌پرسم، اگر قرار باشد فردا، نامِ یکی از ما در تاریخ، به عنوانِ «مادری که معارفِ مهدوی را در دلِ تاریکی‌هایِ امروز نجات داد» ثبت شود، آیا شما آماده‌اید که آن مادر، خودتان باشید؟ من که از امشب، این آمادگی را با قصه‌ای برایِ فرزندم آغاز کرده‌ام. منتظرِ ظهور باشید، اما برای اقدام، هرگز منتظرِ فردا نمانید. امروز، در همین خانه، با همین فرزند، با همین یک حدیث، دست به کار شوید که طلوعِ ولایت، از آستانه‌ی خانه‌ی شما سر می‌زند.

شهادت، غروبِ خورشیدِ سامرا بود، اما طلوعِ خورشیدِ ولایت در قلبِ منتظران، هرگز غروب نخواهد کرد.

محبوبه دوستی

طلبه حوزه علمیه تخصصی کوثر فردیس