چکیده:

جنگ نرم عبارت است از هر نوع اقدام روانی و تبلیغاتی که جامعه را هدف قرار می­دهد و بدون ایجاد درگیری نظامی، طرف مقابل را به شکست وامی­دارد. استعمار همواره در تلاش بوده با توجه به اقتضائات زمان و مکان، سیاست غارت منابع مادی و معنوی را دنبال نماید و هیچ­ گاه از این سیاست خود کناره نخواهد گرفت. آن ها در نظر دارند جهانی سازی کردن فرهنگ، سیاست، اقتصاد …، و اهداف منحط خود را بر دنیا حاکم سازند. با این ترفند و سبب تهی شدن جوامع اسلامی از محتوای غنی و نیروهای راسخ در اعتقادات ملی و مذهبی می شوند و بی تردید، با دسیسه  زمینه نفوذ استعمار را فراهم می نماید. برای مقابله چنین روندی، اسلام از پیش، تدابیر لازم را اتخاذ نموده است. تدابیری که بهره گیری از آن ها می تواند نه تنها تهدیدی استعمار را مهار می سازد بلکه حتی قادر است آن را به فرصتی برای جوامع اسلامی مبدل نماید. در نبرد با استعمارگران تقویت بصیرت نسبت به ماهیت استعمار  فرا نو و حتی نسبت به نیروهای خودی لازم است. چرا که تا وقتی ماهیت دشمن مشخص نگردد، نمی توان برای مبارزه با آن تدابیری اندیشید. حفظ هوشیاری در برابر دشمن و غفلت نکردن در برابر ترفندهای آن، در مصونیت جامعه از گزند استعمار نقشی اساسی دارد. همواره باید نقطه اوج را در نظر گرفت و به سمت آن حرکت کرد، و آن نقطه رفع سلطه اجانب از کشورهای اسلامی و حتی ایجاد برتری مسلمانان نسبت به دشمنان باشد. لذا این امر مستلزم از میان بردن زمینه های استعمار و ترفند های آن ها در جوامع اسلامی است به درستی اگر مسلمانان وظیفه خود را در مقابله با جنگ نرم انجام ندهند، گرفتار اختلافات اجتماعی، نا امنی، قتل، فساد و امثال آن می گردند به همین منظور پژوهش حاضر به بررسی جنگ نرم در جوامع اسلامی از منابع کتابخانه ای و با رویکرد توصیفی تحلیلی پرداخته است.

کلید واژه: جنگ، فتنه، تهاجم، استعمار، توطئه، جنگ نرم.

 

پدید آورنده : صغری دانایی

تاریخ دفاع: 1391/11/29

 

 

 

چکیده :

فرار از خانه از جمله رفتارهایی است که ممکن است از کودکان و نوجوانان و یا جوانان هر جامعه ای سر زده و تبعاتی نیز برای وی و خانواده هایشان به ارمغان آورد . در نگاهی به این پدیده می توان گفت ، اگرچه ممکن است فرار عملی فردی به نظر آید ، اما با توجه به پیامدهای سوء آن برای جامعه ، از جمله آسیب های اجتماعی عنوان گردیده و تحت این نام در مطالعات آسیب شناسی مورد بررسی قرار می گیرد .

در ایران نیز در سال های اخیر مطالعاتی در این زمینه انجام پذیرفته است که نشان از بحرانی شدن این مسأله در سطح جامعه داشته و آمارهای منتشره نیز هر روز ابعاد نگران کننده تری را در این زمینه نشان می دهند ، که حکایت از روند رو به رشد این معضل اجتماعی در سطح جامعه دارد .

فرار از خانه می تواند عمل و انگیزه هایی را داشته باشد که از جمله عوامل آن ، فقر اقتصادی ، فقر فرهنگی ، فوت والدین و یا یکی از آن ها متارکه پدر و مادر ، احترام نگذاشتن به شخصیت دختران ، سخت گیری های بی مورد ، اختلاف خانوادگی شدید و طولانی ، رقابت های منفی بین فرزندان ، ازدواج اجباری ، آزادی های بیش از حد فرزندان ، دوستان ناباب ، حس استقلال اجباری ، آزادی های بیش از حد فرزندان ، دوستان ناباب ، حس استقلال طلبی ، رسانه ها و … را می توان عنوان نمود . البته این را نباید از نظر دور داشت که بیشترین تأثیر در فرار دختران ، رفتارهای خانوادگی است ، که از طرف مدیران خانه سر می زند.

به اعتقاد بسیاری از صاحب نظران ، با توجه به وضعیت فرهنگی و اجتماعی ایران ، پدیده دختران فراری ، نوعی انحراف اجتماعی است . یک پدیده اجتماعی زمانی به عنوان یک انحراف اجتماعی تلقی می شود که انتظارات و توقعات جامعه یا حداقل یکی از گروه های اجتماعی درون جامعه سازگار و منطبق نباشد و حتی با آن در تعارض باشد . انحراف ، اجتناب از هنجارهای پذیرفته شده جامعه است و هنگامی پدیدار می شود که فرد یا گروهی از پذیرش جامعه سرباز زنند و آن را رعایت نکنند.

کلیدواژه ها : کجروی ، فرار ، هنجار ، ارزش ، نوجوانی ، جوانی ، آسیب ، فقر اعتیاد ، خانواده ، رسانه اجتماعی

 

پدیدآورنده: طاهره سلیمانی

تاریخ دفاع: 84/11/8

 

 

 

جامعه المصطفی العامیه با مدیریت معاونت پژوهش مجتمع آموزش عالی فقه و با همکاری نهادهای حوزوی و دانشگاهی همایش اتحاد حقوقی جهان اسلام را برگزار می کند.

همایش ملی اتحاد حقوقی جهان اسلام همراه با محورهای «مفهوم شناسی و مبانی اتحاد حقوقی جهان اسلام»، امکان سنجی و زمینه‌های اتحاد حقوقی جهان اسلام»، «حوزه های اتحاد حقوقی جهان اسلام و «همچنین چالش‌ها و راهکارهای اتحاد حقوق جهان اسلام» برگزار می شود.

مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره)، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، دانشگاه مفید، دانشگاه قم، مرکز پژوهش های اسلامی صدا و سیما، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مجمع جهانی اهل بیت(ع)، دانشگاه فردوسی مشهد در کنار انجمن اسلامی فقه و حقوق با جامعة المصطفی همکاری دارند

دبیر انجمن فقه و حقوق حوزه ادامه داد: در کمیسیون حقوق خصوصی آیت الله علیدوست و حجج اسلام وحدتی، دانش پژوه، حبیبی تبار و آقایان عبدی پور، الشریف و احمد پور و در کمیسیون حقوق عمومی آیت الله کعبی و حجج اسلام ارسطا، ملک افضلی، جوان اراسته و آقای نیکونهاد به ارائه بحث می پردازند؛ اعضای حاضر در کمیسیون حقوق جزا حجج اسلام ساریخانی، خسروشاهی، گرایلی و خلیل صالحی خواهند بود و حجج اسلام رهایی و حسینی و آقایان فضایلی، جلالی و ضیایی نیز در گروه کمیسیون حقوق بین الملل به ارائه بحث و نظر خواهند پرداخت.

این همایش روز پنجشنبه 14 اردیبهشت ماه از ساعت 8 صبح تا 13 در سالن همایش های مجتمع امین واقع در بلوار امین سه راه سالاریه برگزار می شود.

 

منبع: خبرگزاری رسا

 

 

 

چکیده:

موضوع «راهبردهای قرآن در پیشگیری از انحرافات اجتماعی» از مسائلی است که دانستن و عمل کردن به آن جلوی پیشروی بسیاری از انحرافات را می گیرد. انسانها برای حفظ روابط اجتماعی، ارزش ها و هنجارهای اجتماعی را شکل داده و بر حسب آن پدیده نظم اجتماعی را سامان می دهند، از این رو هرگاه ارزش های اجتماعی و قواعد رفتار مراعات نشود، نظم اجتماعی آسیب می بیند، که از آن در جامعه به عنوان کجروی با انحرافهای اجتماعی تلقی میشود و قرآن کریم بر اساس شناخت ماهیت انسان ، اهداف و ارزش هایی که برای او ترسیم می کند در تبیین کجروی و انحراف ، عوامل متعددی را دخیل می داند. تاکید محوری قرآن بر شخصیت و ویژگی های روانی آدمی، از قبیل عقل ، شهوت، غضب و همچنین نقش شیطان در این زمینه ، سبب نشده که توجه قران به نقش عوامل دیگری مانند، عوامل اجتماعی، اقتصادی، دینی و سیاسی کم شود. رنج های متحمل شده از این علل و گسترش معضلات اجتماعی مانند اشاعه فحشاء، گسترش فساد و بی بند و باری و غیره سبب شده است که انسان ها همواره در پی راهکارهایی برای رهایی از این معضلات اجتماعی باشند که بهترین این راهکارها ، استراتژی راهبردی قرآن کریم در قالب سیاست های کنترلی در مواجهه با انحرافات اجتماعی می باشد. در تحلیل این سیاست ها از یک سو نقش محوری نظارت درونی به عنوان یکی از راه های پیشگیری از کجروی معرفی شده و از سوی دیگر تاثیر عوامل مختلف دیگری از قبیل تعلیم و تربیت ، الگوها ، عبرت از رفتارهای فردی و اجتماعی اقوام ، عدالت اجتماعی و غیره، به عنوان عوامل نظارت بیرونی مورد تاکید قرار گرفتند که با عمل به این راهکارها و شناخت علل انحراف می تواناز سقوط افراد و جامعه در فساد جلوگیری کرده و در روند رشد و سعادت جامعه به سوی کمال قدم بزرگی براشت. از این رو تحقیق حاضر با روشی توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای به بیان راهبرهای قرآن در برابر انحرافات اجتماعی پرداخته است.   

کلیدواژه: انحرافات اجتماعی، انحرافات اقتصادی ، راه مقابله با منحرفان، راهبرد مقابله با انحراف.

 

پدید آورنده: فهیمه شهابی

تاریخ دفاع: 1392/12/25

 

 

 

 

سی‌اُمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران با حضور رئیس مجلس شورای اسلامی و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی کار خود را آغاز می‌کند.

مراسم افتتاحیه سی‌اُمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران با حضور علی لاریجانی؛ رئیس مجلس شورای اسلامی، سیدرضا صالحی امیری؛ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، ناشران و اهالی فرهنگ برگزار می‌شود.

هیاتی از ناشران و اهالی فرهنگ ایتالیا به عنوان میهمان ویژه در مراسم افتتاحیه حضور خواهند داشت.

این مراسم از ساعت 8 و 30 دقیقه روز سه‌شنبه(12 اردیبهشت) در شهر آفتاب برگزاری می گردد.

سی‎اُمین نمایشگاه کتاب تهران با شعار «یک کتاب بیشتر بخوانیم» از تاریخ 13 تا 23 اردیبهشت ماه در مجموعه نمایشگاهی شهر آفتاب برگزار خواهد شد.

 

 

اهمیت پیشینه کاوی در تحقیق

یک پژوهش گر، قبل از انجام تحقیق و بعد از انتخاب موضوع و تدوین عنوان و قبل از نگارش طرح تحقیق، نیاز دارد که با مراجعه به مدارک و اسناد، پیرامون موضوع و مسئله ای که برای تحقیق انتخاب کرده است، آگاهی خود را گسترش دهد؛ تا بتواند در پرتو اطلاعات به دست آمده، مسئله تحقیق و متغیر های خود را دوباره تعریف و معین کند و کرانه های آنها را مشخص سازد. این امر به او کمک می کند تا تحقیقات خود را در راستای مجموعه پژوهش های هم خانواده قرار دهد و آن را با دستاوردهای تحقیقاتی دیگران هماهنگ کند.

هدف از گنجاندن بخش پیشینه تحقیق، عبارت است از:

 

برقراری ارتباط منطقی میان اطلاعات پژوهش های قبلی با مسئله تحقیق.
دست یابی به چارچوب نظری و یا تجربی5 برای مسئله تحقیق.
آشنایی با روش های تحقیق مورد استفاده در پژوهش های گذشته.
برای رسیدن به این اهداف، توجه به نکات زیر ضروری است:

الف) انتخاب منابع اطلاعات مرتبط با مسئله تحقیق.
ب) ارائه مطالب از کلی به جزئی (عمومی6 و اختصاصی7).
ج) اجتناب از بیان مطالب، به طور مجرد و بدون رابطه با یکدیگر.
د) تنظیم مطالب به طور سازماندهی شده، همراه با روندهای منطقی.
ه) ارائه نتایج مطالعات قبلی و نقد آنها.
بهتر است که این بخش، با ارائه خلاصه ای که در بر گیرنده نکات مهمّی8 است، پایان گیرد. بررسی پیشینه تحقیق، توانایی محقق را در انتخاب اطلاعات مهم و ارتباط آنها با یافته های تحقیق، نشان می دهد و چارچوبی برای اجرای تحقیق، فراهم می آورد(بازرگان و دیگران، 1376، ص 322). باید توجه کرد که در ادبیات موضوع، آخرین دستاوردهای علمی، پیرامون مسئله، بررسی می شوند و در پیشینه تحقیق، تحقیقات مشابه، مورد بررسی قرار می گیرند.

با توجه به این که در تدوین نهایی پایان نامه، فصل دوم به مروری بر ادبیات و پیشینه موضوع اختصاص می یابد در طرح های مقاله قبل، جایگاه آن را ملاحظه کنید.

پیشینه تحقیق که در بسیاری از موارد، تحت عنوان «ادبیات تحقیق» و «سابقه تحقیق» از آن یاد می شود، به تمام منابعی گفته می شود که با موضوع مورد بررسی و هدف های آن، ارتباط دارند و محقق به آنها مراجعه می کند. از این رو، هر گونه نظریه، قانون و بررسی قبلی درباره موضوع پژوهش را می توان جزء پیشینه آن منظور داشت. فراموش نکنیم که هر تحقیق، بر مبنای بدیهیاتی انجام می گیرد که در مطالعات قبلی، روشن شده است و تمام مطالعاتی که فرض ها و بدیهیات و خاستگاه تحقیق را به وجود آورده اند، جزء پیشینه تحقیق محسوب می شوند. همان طور که در مجموعه مقاله های مربوط به نگرش پژوهشی اشاره کردیم، تفکر انسان، پدیده ای تکاملی است و اندیشه های هر نسل، بر مبنای اندیشه های نسل های قبلی، شکل می گیرند. از این رو، فکرهای پژوهشی محققان، حتی در مواردی خود توجه ندارند، از تفکرات علمی مطالعات قبلی به وجود می آیند و توجه به این مطالعات پیشینه، به پژوهش مورد نظر، جنبه تکمیلی بخشیده، آن را با کوشش های قبلی، پیوند می دهد.

درباره اهمیت پیشینه، همین اندازه کافی است که از روی تعداد پیشینه هایی که محقق به آنها مراجعه می کند، می توان به مطالعات زمینه و نیز تأمل او درباره موضوع مورد بررسی، پی برد. چه بسیار پژوهش هایی که اگر به حد کافی به بررسی های پیشینه مراجعه می کردند، دیگر لزومی برای انجام آنها پیدا نمی شد. محققانی می توانند پیشینه های مناسب برای تحقیق خود پیدا کنند که مسئله تحقیق را به خوبی مطالعه کرده باشند.

هدف های مطالعه منابع مربوط به موضوع

1. تعیین دقیق متغیرهای اساسی

متغیرهای اساسی، متغیرهایی هستند که پژوهش گر علاقه مند است روابط میان آنها را در تحقیق، مورد بررسی قرار داده، تبیین کند. با مطالعه منابع، می توان هم به متغیرهای اساسی در تحقیق پی برد و هم سایر متغیر هایی را که احتمال ارتباط آنها وجود دارد، شناسایی کرد.

مثال: اگر پژوهش گری بخواهد در حوزه اقتصاد و یا تعلیم و تربیت، تحقیق کند، مطالعه منابع، می تواند در مورد عواملی که با پویایی اقتصادی - مثل کنترل تورم،10 تولیدات، قدرت پول ملی – اطلاعات روشنی به وی ارائه دهد و در تعلیم و تربیت نیز می تواند عواملی مثل یادگیری، شیوه های تدریس، تأثیر نیروی انسانی و سایر موقعیت های مؤثر را مورد شناسایی قرار داده، متغیر های موجود در زمینه های مربوط را به خوبی مورد مطالعه قرار دهد.

2. تشخیص آن چه انجام شده و آن چه باید انجام شود.

مطالعه منابع، به محقق کمک می کند تا دریابد تا کنون چه کارهایی انجام شده و چه کارهایی باید دنبال شود یا آن که چه کارهایی ناتمام مانده که باید کامل شوند.

ضمن این که مطالعه منابع، می تواند به عنوان نقطه شروع کار محققان مطرح باشد و در واقع، کار محققان، توسعه کارهای گذشتگان است. همچنین محقق می تواند اولویت انتخاب موضوع را مشخص کند. یا حتی جنبه های مختلفی از یک موضوع را که لازم است مورد تحقیق قرار گیرد، روشن کند.

3. تعیین کردن معانی و روابط میان متغیرها

در پایان مطالعه منابع، محقق می تواند معانی متغیرها را با توجه به نوع رابطه آنها نسبت به همدیگر، مشخص کند؛ زیرا بسیاری از متغیرها قبل از شروع تحقیق، برای پژوهش گر، نامشخص و یا بی تأثیر به نظر می رسند و محقق با مطالعه منابع، به ضرورت بررسی آنها پی می برد. ضمن این که تعاریف و معانی آنها نیز روشن تر خواهد شد.

4. مقایسه نتایج تحقیقات انجام شده با فرضیه های تحقیق

مطالعه منابع، می تواند به عنوان یک منبع خوب برای ارزش یابی فرضیه ها باشد. اگر چه بهتر است فرضیه های تحقیق، بعد از مطالعه منابع ارائه شوند؛ تا محقق با بینشی عمیق تر، به ارائه فرضیه های خود اقدام کند؛ اما در میان محققان؛ معمول است که اول به ارائه فرضیه های خود می پردازند وسپس اقدام به مطالعه منابع می کنند(رمضانی، 1378، ص37).

همچنین از دیگر هدف های پیشینه یابی در تحقیق، امور زیر می باشند:

الف) ارتباط دادن تحقیق با مطالعاتی که در همان زمینه توسط دیگران انجام یافته است؛ زیرا از این طریق، مطالعه پژوهشی از وضعیت انتزاعی بیرون آمده، نسبت به پژوهش های موجود در همان زمینه، جنبه تکمیلی پیدا می کند و به عبارت دیگر، تحقیق با تلاش های علمی دیگر، پیوند حاصل می کند.

ب) از طریق مراجعه به پیشینه های قبلی، می توان به جنبه هایی که پژوهش های قبلی به آنها توجه نکرده اند، توجه داشت و جنبه نوآوری و تکاملی پژوهش را رعایت کرد.

ج) استفاده از روش های موفق پژوهش های قبلی و پرهیز از تکرار شکست های گذشته.

د) پرهیز از دوباره کاری و تکرار تحقیق های قبلی.

و) برخورداری از یافته های پژوهش های قبلی در همان زمینه(بیانی، 1378، ص 12).

منابع مربوط به پیشینه تحقیق

از منابع مربوط به پیشینه تحقیق، می توان به امور زیر اشاره کرد:

اطلاعات موجود در بانک های اطلاعاتی.
تألیف ها، ترجمه ها و مقاله های مربوط به موضوع مورد بررسی.
پایان نامه های مربوط به موضوع مورد بررسی.
نظریه های موجود در زمینه موضوع مطالعه.
سالنامه های مراکز تحقیقاتی و فرهنگی، مانند یونسکو.
تجربه های صاحب نظران.
سایت های اینترنتی و استفاده از موتورهای جست جوگر(دلاور، 1383، ص 92).
روش های پیشینه یابی

متداول ترین روش در پیشینه یابی پژوهش، آن است که کلیدواژه های موضوع مورد بررسی را استخراج کرده، آنها را به بانک های اطلاعاتی بدهیم؛ تا از مطالعاتی که پیش از آن درباره موضوع مورد نظر به عمل آمده و در شبکه موجود است، اطلاع حاصل کنیم. همچنین با مراجعه به فهرست منابع کتاب های مرتبط با موضوع مورد بررسی، می توان از مطالعات متعدد قبلی در این موضوع آگاه شد.

در کشورهای جهان سوم که انتشار کتاب و مقاله با مشکلات و محدودیت های بیشتری مواجه است، بسیاری از صاحب نظران، با وجود دارا بودن تجربه مطالعاتی در زمینه های مختلف، فرصت انتشار آنها را پیدا نمی کنند. از این رو، ضرورت مراجعه به این افراد، به ویژه در مناطق دورافتاده، به عنوان یکی از روش های پیشینه جویی تحقیق، یادآوری می شود(بیانی، 1378، ص 123).

در مراجعه به کتابخانه ها، چنانچه به دنبال اثر شناخته شده ای نباشیم و یا مؤلفی را در زمینه موضوع معینی شناسایی نکرده باشیم، از طریق فیش های تنظیم شده بر حسب موضوع، می توان آثاری را در زمینه موضوع مورد مطالعه، پیدا کرد.

پس از پیدا کردن منابع و استخراج مطالبی از آنها که با مطالعه مورد نظر ارتباط پیدا می کنند، به طور معمول، آنها را بر روی فیش های مخصوص یادداشت می کنیم و در بالای همان فیش، مشخصات کتاب یا مقاله را مطابق اصول فهرست نویسی، درج می کنیم. در استناد به منابع، می توان جملات آن را به طور مستقیم و با نقل قول ذکر کرد. البته باید در نظر داشت که نقل قول عبارات، در داخل گیومه آورده می شود. در مراجعه به منابع، محقق وظیفه دارد که اعتبار داخلی و خارجی آنها را مورد نظر قرار دهد و از استناد به منابع غیرمعتبر و ضعیف و یا منابعی که به محقق، کمکی نمی کنند، خودداری کند.

منابع اطلاعاتی برای بررسی پیشینه تحقیق

منابع اطلاعاتی تحقیق، به دو دسته زیر تقسیم می شود: 1. منابع دست اول13. 2. منابع دست دوم14. منابع دست اول، مطالعات و نوشته های اولیه یک نظریه پرداز، محقق یا شاهد زنده در یک واقعه است. منابع دست اول، حاوی تمام گزارش های تحقیق یک نظریه یا بیانات یک ناظر است و به این دلیل مفصل و در بعضی موارد، خیلی فنی است. از جمله منابع دست اول، مطالعات تجربی منتشر شده در مجله ها یا در نظام های بازیابی اطلاعات، تک نگاری های اندیشمندانه، گزارش های تحقیقی و برخی پایان نامه هاست.

منابع دست دوم هم نهاده15 ادبیات نظری و تجربی قبلی است. از جمله این گونه منابع، کتاب ها، مقاله های منتشر شده در دایره المعارف ها و مقاله هایی است که وضع دانش موجود را درباره یک موضوع، از طریق خلاصه کردن تحقیقات اصلی، ارزیابی می کند. همچنین یک کتاب درسی که در زمینه ای علمی به بسیاری از منابع دست اول - در یک چارچوب واحد - وحدت می بخشد همچنین یک منبع دست دوم است. منبع اطلاعاتی دست دوم، یک دید کلی درباره مطلب، فراهم می آورد. گر چه در بررسی پیشینه تأکید می شود که در حد امکان، از منابع دست اول استفاده شود، ولی منابع دست دوم هم می توانند مفید واقع شوند. به طور مثال، منابع تحقیقات روان شناسی و علوم تربیتی را می توان به سه دسته کلی زیر تقسیم کرد:

الف) منابع انتشار یافته در ایران.
ب) سایر منابع خارجی.
ج) سایت های اینترنتی داخلی و خارجی.
نمودار شماره(3)، نمودار فرایندی بررسی پیشینه تحقیق
 (اقتباس از: Wiersma, 1986, p. 49، ر.ک. بازرگان و دیگران،1384،ص 64)

فرآیند بررسی پیشینه تحقیق

به منظور بررسی تحقیقات قبلی و تدوین پیشینه تحقیق، باید منابع اطلاعاتی مرتبط با موضوع تحقیق، جایابی شده، مورد تحلیل قرار گیرند. برای این منظور، پژوهش گر باید مراحل زیر را که در شکل قبل نشان داده شده طی کند:

مشخص کردن واژگان کلیدی مرتبط با مسئله تحقیق؛ کلیدواژگان، همان توصیف گر های مسئله تحقیق است. برای انتخاب این توصیف گرها، پژوهش گر می تواند مفاهیم تشکیل دهنده و مرتبط با موضوع تحقیق را مورد توجه قرار دهد.
جست و جوی منابع اطلاعاتی؛ مانند نمایه ها، چکیده نامه ها و کتاب های مربوط به موضوع تحقیق و به عبارت دیگر درباره هر یک از کلیدواژه ها، باید منابعی را که اطلاعات پژوهشی مربوط را به دست دهد، یافت. برای این امر، می توان پایگاه های رایانه ای داده ها را نیز مورد نظر قرار داد و اطلاعات پژوهشی بالقوه را بازیابی کرد.
یافتن عنوان مقاله های مرتبط با موضوع تحقیق.
جایابی نسخه هایی از مقاله های مورد نظر.
گزینش مقاله مرتبط؛ در این مرحله، ابتدا هر یک از مقاله ها یا گزارش های جایابی شده، به طور مقدماتی مطالعه می شود؛ تا میزان رابطه آنها با موضوع تحقیق، مشخص شود. بر این اساس، مقاله ها و یا گزارش های نامربوط، کنار گذاشته می شوند.
طبقه بندی مقاله ها؛ در این مرحله، مقاله ها و یا گزارش های مرتبط با مسئله تحقیق، مشخص شده، بر حسب روش، متغیرها، ابزار و امثال آن، دسته بندی می شوند.
تهیه چکیده؛ پس از مطالعه منابع، چکیده ای از آنها تهیه می شود (چگونگی تهیه چکیده از منابع اطلاعاتی، در صفحات بعد آمده است).
تهیه کتاب شناسی؛ در این مرحله، با توجه به منابع مورد استفاده، فهرست کاملی از منابع مورد استفاده، با در نظر گرفتن ضوابط کتاب شناسی مرسوم، تهیه می شود. باید توجه داشت که تا کنون در ایران ضوابط تدوین کتاب شناسی به صورت «معیار ملی»، صورت نگرفته است. راهنماهای گوناگونی برای این امر در دسترس می باشند؛ مانند آیین نگارش (سمیعی، 1369) و آیین گزارش نویسی (حری، 1371) و علاوه بر اینها، راهنمای روان شناسان و پژوهش گران در علوم تربیتی و روان شناسی که توسط انجمن روان شناسان امریکا(APA)16 تدوین شده، نیز در تهیه کتاب شناسی مورد استفاده قرار می گیرد.
نقد مقاله ها و گزارش ها؛ همزمان با تهیه کتاب شناسی، منابع مورد استفاده، مقاله ها و گزارش های منتخب، مورد بررسی انتقادی قرار می گیرند. برای این منظور، در مورد هر مقاله، باید طرح تحقیق آن مورد نظر قرار گرفته، روش اجرای آن به طور انتقادی بررسی شده، یافته های به دست آمده در رابطه با هدف های تحقیق، مورد قضاوت قرار گیرد.
تدوین چارچوب نظری و یا تجربی تحقیق، در این مرحله، بر اساس اطلاعات به دست آمده از پژوهش های قبلی و نظریه های موجود مرتبط با مسئله، چارچوب نظری یا تجربی تحقیق، فراهم می شود.
تنظیم گزارش پیشینه تحقیق

هر منبع، پس از مطالعه، چکیده سازی و رده بندی می شود. مرتبط ترین و مناسب ترین منبع، باید اول مطالعه شود. از این مطالعه، پژوهش گر می تواند فهم قابل قبولی از مسئله پیدا کند و نسبت به رده بندی منابع، تصمیم بگیرد.

چکیده سازی یک گزارش یا مقاله که معمولاً روی یک کارت یا برگه به ابعاد «8 * 12سانتی متر» نوشته می شود، دارای مراحل زیر است:

1. نخست چکیده یا خلاصه مقاله یا گزارش مطالعه می شود؛ تا لزوم مطالعه مقاله یا گزارش، به صورت کامل روشن شود.

2. اگر منبع به اندازه کافی با مسئله مربوط باشد، به نکات اصلی توجه بیشتری می شود و بخش های مربوط، برای مطالعه دقیق تر و چکیده سازی، انتخاب می شوند.

3. مشخصات کتاب شناسی دقیقاً روی کارت، به سبکی که مورد نظر محقق است، ضبط می شود و اگر سبک خاصی مورد نظر نباشد، از سبک متداول روان شناسان امریکایی پیروی می شود.

اغلب مقالات مجله ها، از شکل استانداردی که به خواندن و یادداشت برداشتن سهولت می بخشد، پیروی می کنند. ترتیب ارائه مطالب عبارت است از: چکیده، مقدمه ای که حاوی بیان مسئله، اهمیت و بررسی پیشینه، سؤال یا فرضیه، روش تحقیق، نتایج، خلاصه یا بحث با نتیجه گیری های ضمنی و همین روال، معمولاً در چکیده سازی اطلاعات روی کارت های یادداشت دنبال می شود.

بسیاری از مقاله های تحقیقی را که صفحات آنها کم است، می توان با سرعت مطالعه کرد. گزارش های تحقیقی، مانند پایان نامه ها و تک نگاری ها، معمولاً طویل ترند. به این گونه مرجع ها باید نگاهی انداخت و بخش های مرتبط با مسئله را به صورت دقیق مطالعه کرد.

از آن جا که نمی توان اهمیت مرجع ها را قبل از مطالعه تمام آنها در بررسی پیشینه تعیین کرد، یادداشت برداری، باید به اختصار صورت گیرد و اگر لازم است درباره منبعی بیشتر نوشته شود، از عبارات و علامات اختصاری استفاده می شود. گرچه نکات خیلی مهم را ممکن است قبلاً با ذکر صفحه نقل کرد، ولی تمام نکات اصلی (مسئله، روش تحقیق، یافته ها و نتایج ضمنی) باید یادداشت شوند. علاوه بر این، بررسی کننده، باید عکس العمل انتقادی و ارزیابی خود را از مطالعه و رابطه آن را با مسئله تحقیق، در برگه، یادداشت کند. منابعی که نظریه ای را مطرح می کنند، برنامه ای را توصیف می کنند، یا عقاید و پیشنهاد هایی را خلاصه می کنند، به نحو دیگری چکیده سازی می شوند. در این گونه موارد، فقط احکام اصلی یک نظریه، جنبه های خاص یک برنامه یا موضع اصلی مقاله های توصیفی، یادداشت می شوند. نقل قول باید با تأمل صورت گیرد و بیشتر برای مقاصد تشریحی و نه استنادی، به کار رود.

بررسی پیشینه، یک توالی نقل قول نیست؛ بلکه تلفیق مطالب بررسی شده و تفسیر پژوهش گر از دانش موجود درباره مسئله است(بازرگان و دیگران، 1384، ص 66-62). در پایان، پژوهش گر از یک نظام رده بندی مناسب، برای ایجاد بصیرت درباره مسئله و منطق تحقیق استفاده می کند.

این نظام رده بندی، در هر بررسی پیشینه، متفاوت است و با اهمیت مسئله و نقد پژوهش گر از پیشینه، رابطه دارد. محقق در جریان جست و جوی پیشینه، با اطلاعات زیادی مواجه می شود که تمام آنها در بررسی پیشینه به کار نمی آید و فقط از تحقیقاتی که به تحقیق او مربوط است، استفاده می کند. بررسی پیشینه نشان می دهد که محقق بر موضوع تحقیق خود، اشراف دارد و از آخرین تحقیقات در رابطه با آن آگاه است. بررسی باید به روشنی نشان دهد که چگونه پیشینه منتخب، به هدف های تحقیق مورد نظر مربوط می شود. بیان مسئله، باید قبل از بررسی پیشینه و سؤال یا فرضیه تحقیق، باید بعد از بررسی پیشینه، ارائه شود. بیان اهمیت تحقیق می تواند قبل یا بعد از بررسی پیشینه باشد. گزارش بررسی پیشینه، به بخش های زیر تقسیم می شود: 1. مقدمه. 2. نقد. 3. تحقیقات قبلی. 4. خلاصه.

در مقدمه، هدف یا وسعت بررسی بیان می شود. هدف ممکن است یک بررسی مقدماتی برای بیان یک مسئله یا ارائه یک طرح تحقیق یا یک بررسی کامل، به منظور تحلیل و نقد دانش مبتنی بر تحقیق مربوط به یک موضوع باشد. اساس بررسی، نقد پیشینه است. پژوهش گر باید بررسی را به طوری تنظیم کند که به طور منطقی، انتخاب و اهمیت مسئله را توجیه کند. خلاصه کردن مقاله ای تحقیقی، یک بررسی آگاه کننده نیست. تحقیقات باید بر حسب سهمی که در افزایش دانش درباره موضوع دارند، مانند نقد طرح ها و روش های به کار رفته برای به دست آوردن آن دانش، رده بندی، مقایسه و مقابله شوند.

خلاصه بررسی پیشینه تحقیق، دانش موجود را درباره موضوع مورد بررسی، بیان و کمبودهای آن را مشخص می کند. کمبود ممکن است به علت مشکلات مربوط به روش، فقدان تحقیقات درباره مسئله مورد نظر و یا عدم نتایج قاطع تحقیقات قبلی درباره مسئله باشد. این خلاصه، منطق هدف های ویژه تحقیق، سؤال یا فرضیه را فراهم می آورد. بررسی پیشینه با کلی ترین منابع اطلاعاتی - که کمترین رابطه را با مسئله دارند - شروع می شود و با بحث درباره مرتبط ترین مرجع، خاتمه می پذیرد.

منبع: ایران پژوهان

 

 

 

چکیده نویسی در جهان

تاریخ چکیده نویسی به ادوار باستانی برمیگردد، زمانی که نوشتن روی الواح گلی آغاز گردید – فرانسیس ج. ویتی که بررسی جامعی در این زمینه انجام داده است میگوید: اسنادی به خط میخی در بین النهرین مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد  کشف گردیده که مطالبی ، شبیه چکیده همراه آنها بوده است. در مواردی هم الواحی یافت شده اند که یک روی آنها متن کامل نوشته و روی دیگر چکیده آن نوشته شده است. ویتی همچنین اشاره می کند دانشمندانی که در کتابخانه بزرگ اسکندریه مطالعه و تحقیقی می کرده اند، دریافته بودند که مطالعه و مراجعه به تعداد زیادی مدرک آن هم به صورت طومارهای پاپیروس کاری دشوار است و لذا برای سهولت دستیابی، آنها را چکیده می کردند. استفاده از چکیده، منحصر به دانشمندان نبوده، بلکه دولتمردان نیز از چکیده ها استفاده می کرده اند. بسیاری سلاطین ادوار گذشته یا خواندن نمیدانستند یا فرصت خواندن گزارشهای رسمی را نداشتند و بیشتر مرد عمل بودند. سفیرها که چشم و گوشی پادشاهان در اقصی نقاط عالم به شمار میرفتند، به طور مرتب گزارشهای مفصلی درباره اتفاقات دیگر سرزمینها مانند شایعات، وقایع اجتماعی، تجارت، سیاست و غیره تهیه و برای پادشاه ارسال می کردند. این گزارشها ابتدا توسط منشی پادشاه خوانده میشد. سپس خلاصه ای از آن تهیه و برای پادشاه فرستاده میشد و یا اینکه به صورت شفاهی به وی گفته میشد. به طور کلی در ادوار باستانی، خدمات چکیده نویسی یک نظام ارجاعی خصوصی محسوب می شد: از یک سفیر به پادشاه و از یک دانشمند به دانشمندان دیگر.

رفته رفته، چکیده از یک وسیله ارتباطی خصوصی به یک نظام عمومی اشاعه اطلاعات تبدیل گردید. مهمترین عامل این تغییر، آکادمی علوم فرانسه در قرن هفدهم بود. اعضای این آکادمی به طور مرتب جلسه تشکیل می دادند و درباره موضوعات مورد علاقه خود به بحث و تبادل نظر میپرداختند و نتایج مطالعات خود را به صورت چکیده در اختیار دیگران قرار میدادند.

نخستین نشریه ادواری چکیده برای اشاعه اطلاعات در سطح عموم Le Journal des Scaven نام داشت که در ۱۶۶۵ در پاریس منتشر شد و هدف از انتشار آن مطلع کردن خوانندگان از مسائل و مطالب مهم و جدید بود. این نشریه الگویی برای سایر نشریات چکیده شد. در اوایل قرن هجدهم نیز به تدریج مجلات چکیده در آلمان ظاهر شدند مانند Monatsextracte در لایپزیک، در انگلستان نیز اولین نشریات چکیده در نیمه قرن هجدم توسط ناشرین خصوصی منتشر گردیدند مانند Monthly Review در لندن (۱۷۴۹ میلادی). قرن هجدم قرن انتشار مجلات علمی بود که پوشش کلی و جهانی داشتند، اما قرن نوزدهم را باید نقطه آغاز انتشار مجلات تخصصی مانند چکیده های مجلات شیمی در سال ۱۷۸۴ و مجله فرانسوی Annels de Chimie دانست. انتشار این چکیده نامه ها، آغاز گرایش تخصصی شدن علوم بود (مهدوی، ۱۳۶۶: ۴-۸).

همچنین در سال ۱۸۹۸، برای نخستین بار چکیده های علوم انتشار یافت و تا سال ۱۹۰۳ تقسیم بندی هایی برای آن در نظر گرفته شد. از سال ۱۹۰۷ تا اواخر قرن بیستم بیش از ۲۰۰ هزار چکیده و حدود ۱۲ هزار نشریه ادواری در ۱۴۵۰ چکیده نامه منتشر شد (نشاط، ۱۳۸۱: ۷۲۲). این حجم بالای انتشار به دلیل گرایش به تعداد و تخصصی شدن مجلات چکیده، و ایجاد و رشد مؤسسه های اطلاع رسانی می باشد.

 

چکیده نویی در ایران

چکیده نویسی به شیوه نسبتاً نظام یافته در ایران، برای نخستین بار در مرکز اسناد و مدارکی علمی وابسته به مؤسسه تحقیقات و برنامه ریزی علمی و آموزشی معمول گردید. نخستین مجله چکیده در ایران در زمستان ۱۳۴۸ در زمینه علوم و علوم اجتماعی توسط این مرکز منتشر شد. در مقدمه این نشریه چنین آمده است: کار تحقیق در میهن ما بسیار مشکل است و زحمتی که پژوهشگران واقعی میکشند حاصل و بهره اندکی می دهد، چرا که باید همه مراجع و منابع پژوهش خود را سراغ بگیرند و بیابند، مجله ها و کتابهای بسیاری را بخوانند تا از میان صدها برگ، مختصری بیرون بکشند، بسا که در جستجوی خود به بسیاری از منابع دست نیابند و بسا مقاله ها و کتابهایی را بخوانند که در زمینه کار تحقیق آنان کمترین سودی ندهد. این نشریه تا سال ۱۳۵۰ به طور مداوم منتشر شد و سپس انتشار آن به مدت ۳ سال متوقف گردید. در سال ۱۳۵۳ (شروع دوره جدید) این نشریه به دو بخش جداگانه علوم و علوم اجتماعی تفکیک گردید و هرکدام به صورت نشریه جداگانه ای در آمد. انتشار مجله چکیده مقاله های مجله های ایران در زمینه علوم تا سال ۱۳۵۶ و مجله چکیده مقاله های مجله های ایران در زمینه علوم اجتماعی تا سال ۱۳۵۸ ادامه یافت و سپس متوقف گردید. همزمان با انتشار نخستین شماره چکیده، مقاله هایی که اصل آنها به زبان فارسی نوشته شده بود به زبان انگلیسی تهیه و به طور جداگانه منتشر شد ولی انتشار آن نیز به همان یک شماره محدود گردید (مهدوی، ۱۳۶۶، ۱۲-۱۳

هم اکنون نیز مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران تهیه چکیده از متون علمی فارسی و غیرفارسی را در زمینه های مختلف موضوعی بر عبه له دارد و به صورت چاپی و صفحه فشرده در اختیار متقاضیان قرار میدهد (نشاط، ۱۳۸۱: ۷۲۲). اکنون در زمینه چکیده نویسی مراکزی مانند کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران و کتابخانه مرکزی دانشگاه تربیت مدرس فعالیت چشمگیری دارند.

 

منبع: تبیان

 

 

 

چکیده:

آزادی بیان یعنی فراهم کردن بستری مناسب برای انتقال باورهاو اندیشه ها که در پرتو آن امکان انتخاب عقاید و اندیشه های صحیح فراهم می گردد. مسئله این است که آیا آزادی بیان در عرصه ی سیاست و فرهنگ از دیدگاه قرآن مطلق است یا دارای حدود و شرایط
می باشد؟ اهمیت این مسئله زمانی دانسته می شود که بدانیم برخی افراد سودجو با ترویج آزادی مطلق بیان در عصر حاضر میان جوامع بشری، حقایق انسانی و اصول ارزشی را زیر سؤال برده و ذهن افراد بشر را نه تنها از پذیرش حقایق ارزشمندالهی گمراه می سازند؛بلکه اصول و ارزشهای اخلاقی و انسانی را کمرنگ جلوه می دهند. از دیدگاه قرآن لازمه ی توجه به آراء و نظرات مختلف و انتخاب آزادانهعقاید و اندیشه ها این است که بیان،آزاد با شد و البته که حدود و مرزهای آن را باید رعایت کرد. مطالب این تحقیق با استفاده از منابع معتبر، کتب تفسیری و روایی  و همچنین برخی کتب دست دوم به روش کتابخانه ای جمع آوری شده است و نتیجه ی به دست آمده از مطالب این پژوهش آن است کهقرآن کریم آزادی مطلق بیان، بدون هیچ قید و شرطی را نفی می نماید و با بیان حدود و شرایط آن از آزادی بیان معقول در عرصه ی سیاست و فرهنگ دفاع می کند. شناختاین حدود و شرایط بی شک از مفاسد بسیاری در جوامع جلوگیری می کند.

 

کلید واژه ها: آزادی، بیان، آزادی بیان، فرهنگ و سیاست.

 

پدید آورنده: زهره خانی

تاریخ دفاع: 1392/12/25

 

 

چکیده:

حضانت عبارت است از ولایت و سلطنت بر طفل یا مجنون با هدف تربیت کردن و آنچه که هدف تربیت به مصلحت طفل تعلق دارد .نگهداری و تربیت فرزند یکی از مسائل مهم حقوقی و اجتماعی است چرا که اساس شخصیت هر انسانی در دوران کودکی او شکل می گیرد.در رابطه با حضانت فرزند مهم ترین مساله ای که باید مورد توجه قرار گیرد در نظر گرفتن مصلحت به طور مطلق است.یعنی مصلحت را با توجه به جنسیت و موقعیت و وضعیت پدر و مادر و همچنین عرف زمان و مکان مورد بررسی قرار می گیرد این پژوهش به مساله حضانت از آغاز تولد پرداخته است و پاسخگوی این سوالات می باشد که در قانون و فقه وضعیت حضانت کودکان چه زمانی که والدین حضور دارند و چه زمانی که کودک از یکی از آن دو یا هر دو آنان محروم می شود چگونه است. برای نیل به این هدف به شرح و تفسیر قوانین و مقررات و بررسی آرا و عقاید حقوق دانان پرداخته شده است و روش تحقیق مبنی بر توصیف و تحلیل از جنبه ی فقهی حقوقی موضوع می باشد.

شیوه جمع آوری اطلاعات به روش کتابخانه ای با استفاده از منابع معتبر و آیات و روایات می باشد با بررسی موضوع مشخص شده است که حضانت هم حق است و هم تکلیف حق است به این جهت که کسی نمی تواند برای پدر و مادر مزاحمت ایجاد کند و طفل را از آنها بگیرد تکلیف است برای اینکه پدر و مادر نمی توانند از نگاهداری و حضانت او خودداری کرده به کس دیگری بسپارند در بسیاری از کتب فقهی و حقوقی حضانت پسر تا 2 سال و دختر تا 7 سال به عهده مادر است ولی امروزه قانون بیشتر مصلحت کودک را در نظر می گیرد.با توجه به تعریفی که از حضانت داریم و آن را نیکو تربیت کردن بیان کردیم پس در دوران زندگی مشترک پدر و مادر نیز حضانت جاری است و پدر و مادر با حق تعلیم و تربیتی که به عهده دارند و تربیت نیکو در زمینه های مختلف می توانند آن را به نحو احسن انجام دهند.که به ایم موضوع تحت عنوان حقوق غیر مالی کودک پرداخته ایم و حقوق مالی کودک را که در اینموضوع عبارت است از نفقه و ارث بررسی خواهیم کرد.

واژگان کلیدی : حضانت ، ولایت ، صغیر، ولد

 

پدید آورنده: فاطمه دوستی

تاریخ دفاع: 1391/9/16

 

 

 

 

 

 

دانشگاه مجازی المصطفی(ص)، نخستین همایش بین‌المللی «ظرفیت شناسی و تأثیرگذاری فضای مجازی در ارتقای آموزش‌های دینی» را به هفت زبان فارسی، عربی، انگلیسی، فرانسوی، اردو، ترکی استانبولی و آذری برگزار می‌کند.

این همایش در راستای هم‌اندیشی و ارتقای دیدگاه‌ها در عرصه آموزش مجازی و ظرفیت‌های انتقال سریع اطلاعات و تبیین قابلیت‌های فضای مجازی در آموزش معارف دینی انجام می‌شود.

محورهای همایش در موضوع‌های: «ظرفیت‌های آموزشی موجود در فضای مجازی»، « ظرفیت‌های فضای مجازی در گفتگوهای ادیانی و تقریب مذاهب»، «ظرفیت‌های فضای مجازی در توسعه و تقویت زیست مسالمت‌آمیز بین‌الادیانی»، «تأثیرات فرهنگی آموزش مجازی در رفتار دانش‌پژوهان عرصه دین»، «توصیف و تحلیل وضعیت موجود آموزش دینی در فضای مجازی»، « نقش حکومت‌ها و نهادهای دینی در آموزش مجازی»، «نقش سازمانها و مؤسسات غیر دولتی(NGO) در ارتقای سطح دانش و بینش دینی در فضای مجازی»، «راهبردهای توسعه‌ای و سازمانی آموزش دینی مجازی»، «نقش متقابل آموزش حضوری و مجازی در ارتقای سطح آموزش های دینی» است.

همچنین «متدهای ارزیابی سطح ارتقای دینی در آموزش‌های مجازی»، «فرصت‌ها و چالش‌های پیش‌روی آموزش معارف دینی با استفاده از فناوری‌های جدید ارتباطی»، «مزیت‌های محتوای دینی در ارتقای سطح آموزش دینی در فضای مجازی»، «ارزیابی میزان تأثیر ابزارها در آموزش مجازی به ویژه نقش بانک­ های اطلاعاتی، کتابخانه دیجیتال و…»، «مدل های آموزش پژوهش‌محور تربیت‌مدار در فضای مجازی»، «آخرین دستاوردها در آموزش­ های دینی در فضای مجازی»، «نقش فنآوری‌های نوین در توسعه آموزش‌های دینی مجازی»، «مطالعات آینده­نگر در آموزش دینی در فضای مجازی» از دیگر محورهای این همایش است.

اختتامیه  همایش بین‌المللی «ظرفیت شناسی و تأثیرگذاری فضای مجازی در ارتقای آموزش‌های دینی» در تاریخ 27 و 28 مهرماه 96  در قم برگزار می‌شود.

از تمام اساتید، محققان، دانشجویان و علاقه‌مندان در این عرصه دعوت می شود تا چکیده مقالات خود را حداکثر تا تاریخ 30 خرداد ماه 96 ارسال کنند.

 علاقه‌مندان برای کسب اطلاعات بیشتر و ارسال مقالات به نشانی اینترنتی همایش:  www.hamayesh.miu.ac.ir/cyberspace و پست الکترونیک دبیرخانه همایش: icm@ou.miu.ac.ir مراجعه کنند.

 

منبع: خبرگزاری رسا

 

 

 

 

1. اصل حرفه‌اي بودن در پژوهش

پرداختن به پژوهش بدون احراز شرايط لازم و کافي امري غير اخلاقي است. اين اصل در همه حرفه‌ها صادق است. پژوهش غير حرفه‌اي نه تنها به توليد علم و توسعه آن ياري نمي‌رساند، بلکه سبب حيرت و سرگشتگي محقق مي‌گردد.26

 

2. قضاوت مستدل

محقق در مقام توصيف، تبيين و حتي ارزش داوري، بايد پايبند استدلال باشد. مادامي که دليلي وجود ندارد بايد سکوت کرد و به اين سخن اعتقاد داشته باشد كه «باوري را نپذيريم، مگر آنكه همه ادله اثبات حقانيت آن‌را داشته باشيم.27

 

3. امانت‌داري

رعايت حق مالکيت فکري در برخورداري از اطلاعات به دست آمده، يکي از مصاديق امانت‌داري است. حفظ منابع و ابزارهاي تحقيق نيز مصداق ديگر آن است که در تحقيقات معطوف به احياي ميراث مکتوب اهميت فراواني دارد. پژوهشگر بايد منابع اطلاعاتي را که در طول مدت پژوهش از آنها بهره برده است و حاصل انديشه و تلاش ديگران است، به طور دقيق بيان کند.28 پژوهشگر بايد منبع هر مطلبي را که از ديگران نقل مي‌کند، حتي اگر نقل به معنا باشد، دقيقاً بيان کند. رعايت حق مالکيت معنوي در بهره­گيري از اطلاعات بدست آمده از مصاديق امانت‌داري است.29

 

تلقي امانت‌دارانه از كار و مسئوليت و انجام دادن امور با رويكرد امانت‌داري، اصلي اساسي در اخلاق است و عامل اساسي در تعامل صحيح با مردم مي‌باشد.30اگر انسان كار و مسئوليت را امانت بداند، بي‌گمان حرمت آن را پاس مي‌دارد و تلاش مي‌كند كه به خوبي آن را پيش ببرد و بالنده سازد. امام علي(ع) از كارگزاران و كاركنان نظام اداري خود مي‌خواست كه كار و مسئوليت را امانت بدانند و در مناسبات و روابط خود امانت‌داري نمايند.31

 

امانت‌داري از ويژگي‌هايي است كه قرآن كريم براي تمامي شغل‌ها و پست‌ها،‌ ضرورتي امكان‌پذير دانسته است. اين امر آن قدر مهم است که گفته شده‌است: «لا ايمانَ لِمَن لا امانهَ لهَ.32« وقتي حضرت موسي(ع) تمايل پيدا كرد به حضرت شعيب خدمت كند، دختر شعيب به وي گفت: «اي پدر! اين جوان را براي خدمت اجير كن، زيرا بهترين كارگزار و خدمتگزار كسي است كه در كارش توانمند و امين باشد33( قصص/26 ) در نامه شماره 5 امام علي(ع) در خصوص اهميت امانت‌داري آمده است: «همانا پس فرمانداري براي تو وسيله آب و نان نبوده، بلكه امانتي در گردن تو است.34

 

رسول اکرم(ص) در خصوص امانت در حفظ اسرار مي‌فرمايد: «وقتي کسي سخن گفت و به اطراف خود نگريست، آن سخن نزد شما امانت است.35

 

4. اصل رهيافت نقّادانه

اگر آزادي از دست برود، همه چيز از دست خواهد رفت. شرط لازم دستيابي به آزادي، کسب معرفت است كه امر اين نيز مرهون رهيافت نقادانه به معرفت است و نه متكي به سرسپردگي..36

 

5. اصل نقد پذيري

«نقد» به معناي سنجش يك ديدگاه بر اساس تراوزي منطقي و تعيين اعتبار و صحت دقت آن بر مبناي ملاك‌هاي عيني و همگاني است. نقادي و انتقادكردن، به معناي عيب گرفتن نيست. معناي انتقاد، يكي شيء را در محك قرار دادن و به وسيله محك زدن به آن، سالم و ناسالم را تشخصي دادن است.37

 

محقق بايد خود را نسبت به شنيدن نقد موظف بداند. واكنش‌هاي پرخاشگرانة ناشي از فقدان هوش هيجاني لازم، غير اخلاقي است. به طور كلي، پژوهشگراني كه به لحاظ شخصيتي از هوش هيجاني لازم برخوردار نيستند، يا خودكامه و مستبد مي‌انديشند، تحمل نقد شدن را ندارد‌.38

 

6.اصل رازداري

اين اصل زماني ضرورت پيدا مي‌کند که ناشناسي ممکن نباشد. محقق به بسياري از اطلاعات شخصي افراد دست مي‌يابد که اسرار افرادند و فاش کردن آنها، تعدّي به حقوق ديگران است.39 رازداري بدين معنا است که پژوهشگر، هويت پاسخ دهندگان را مي‌داند، اما قول مي‌دهد که هرگز آنها را فاش نکند. موردي ديگر از اين جنبه بدين صورت است که محقق هرگز نبايد اطلاعات را طوري دسته‌بندي نمايند که خواننده بتواند با کمک آن، مشارکت کنندگان را شناسايي نمايد.40

امام علي(ع) در خصوص اهميت رازداري مي‌فرمايد: «سينه خردمند صندوق راز اوست.41

 

7. اصل کثرت‌گرايي روش‌شناختي

حصرگرايي روش‌شناختي، از مهم‌ترين مواضع خطاپذيري محقق است. حصرگرايي نه تنها به لحاظ حرفه‌اي بر اثربخشي تحقيق صدمه وارد مي‌کند، بلکه به عنوان الگوي ارتباطي در پژوهش، غير اخلاقي است..42

 

8. اصل رعايت حريم شخصي افراد

در يک تعريف از «حريم خصوصي» آمده است: چيزي خصوصي ناميده مي‌شود که فرد بتواند دسترسي به آن را در مهار خود داشته باشد. حمايت از حريم خصوصي، يعني حمايت از فرد در مقابل دسترسي ديگران به چيزهاي خصوصي‌اش.43

9.  اصل کسب رضايت آگاهانه

پژوهشگر در اکثر شرايط نياز دارد تا مشارکت کنندگان در پژوهش را با اطلاعاتي راجع به هدف، روش، خطرها، مشکلات، ناملايمات و پيامدهاي ممکن پژوهش آماده کند و در شرايطي که پژوهش خطر بسيار دارد، بايد فرصت‌هاي مناسبي براي سرباز زدن از مشارکت در پژوهش، بدون دردسر و گرفتاري، به مشارکت کنندگان داده شود.44

10. صداقت

يكي از فضايل اخلاقي، كه نقش مهم در سازندگي انسان دارد، صداقت در گفتار و عمل است. براستي صداقت يكي از مهم‌ترين اصولي است كه اساس جوامع انساني را تشكيل مي‌دهد. نهاد علم، دانش و پژوهش نيز بر صدق بنا شده است. اخلاق پژوهش ايجاب مي‌کند که پژوهشگر در ارائه صادقانه نتايج و توزيع و اشاعه آن به جامعة پژوهشي کوشا باشد.45پژوهشگران، مسئوليت ويژه‌اي براي ارزيابي دقيق نتايج پژوهش خود و عرضة آن به عموم دارند. در ارائه نتايج پژوهش، پژوهشگر موظف است محدوديت‌هاي را براي خوانندگان بيان کند. اگر در اواخر نتيجه‌گيري و بررسي متوجه شد که گروهي خاص حذف شده‌اند، بايد واقعيت را بيان کند.46

 

راستگويان افرادي شجاع، جسور، قاطع، بااخلاص، كم‌طمع و خالي از تعصّب‌هاي غلط و بغض‌هاي افراطي هستند؛ زيرا صداقت بدون اينها ممكن نيست.47 اين مهم را مي‌توان براي پژوهشگران، جزو اخلاق اشراقي و فوق طبيعي برشمرد.48 احاديث 265، 275، 387 و 799 در كتاب غررالحكم در اين رابطه آمده است. صداقت يکي از ويژگي‌هاي مهم پژوهشگران است. آنجا که پژوهشگر چيزي نمي‌داند و يا توان انجام آن را ندارد، با صداقت بگويد: از حد توان و دانش من خارج است.49

 

11. حلم و بردباري

حلم و بردباري حالت رواني مثبتي است50که مهم‌ترين اصل در انجام پژوهش‌هاست. در انجام تحقيقات، بايد از شتاب‌زدگي اجتناب گردد. حضرت رسول اکرم(ص) اسوه صبر و تحمل است. بنابراين، پژوهشگران و محققان در پيشبرد تحقيقات خود بايد از پيامبراکرم(ص) الگو بگيرند. همچنان كه امام علي(ع) مي‌فرمايد: «پرهيزكاران در روز دانشمنداني بردبار و نيكوكاراني با تقوا هستند.51 داستان زير نمونه صبر و تحمل پيامبر را نشان مي‌دهد.

 

روزي يک عرب باديه نشين سراغ پيامبر آمد و در برخورد، به شدّت رداي آن بزرگوار را کشيد، تا آنجا که حاشيه ردا، بر گردن رسول خدا خط انداخت و اثر گذاشت، آنگاه به پيامبر رئوف خطاب کرد که، يا محمد! از اموال خدا که در اختيار توست، دستور بده که به من بدهند! حضرت به او توجّهي کرد، لبخندي زد و دستور داد که چيزي به او بدهند.52

 

اين داستان نشان مي‌دهد که پيامبر اكرم(ص) تا چه اندازه نسبت به ناملايمتي‌ها، صبور است و همين رفتار پيامبر براي ما الگويي ارزشمند است.

در خصوص اهميت صبر و بردباري، امام علي(ع) مي‌فرمايد: «خير آن است كه دانش تو فراوان شود و بردباري تو بزرگ و گران‌مقدار باشد.53

همچنين مي‌فرمايد: «بردباري پرده‌اي است پوشاننده، و عقل شمشيري است برّان. پس كمبودهاي اخلاقي خود را با بردباري بپوشان، و هواي نفس خود را با شمشير عقل بكش.54

همچنين آن حضرت در رابطه با اهميت سعه‌صدر مي‌فرمايد: «بردباري و تحمل سختي‌ها، ابزار رياست است.55 حلم، بردباري، صبر و سعه‌صدر، نه تنها در امر حکومت‌داري، بلکه در امر آموزش و پژوهش نيز اهميت دارد؛ چرا که آموزش و پژوهش وقت‌گير است و براي به ثمر نشستن آن بايستي منتظر ماند که اين مهم نيازمند صبر و بردباري پژوهشگر باشد.56.

قطعاً پژوهشگر اگر در تحقيق خود، صبر و بردباري پيشه كند ثمرات اين بلند همتي و حلم خود را خواهد ديد. نتيجة اين چنين پژوهشي است كه مي‌تواند مفيد واقع شود.

 

26. احدفرامرز قراملكي، «خاستگاه اخلاق پژوهش»، آينه ميراث، سال دوم، ش 4، ص13.

27. همان، ص13.

28.  نرگس خالقي، «اخلاق پژوهش در حوزه علوم اجتماعي»، اخلاق در علوم و فناوري، سال سوم، ش 1 و 2، ص87.

29. همان، ص88..

30. . Sensson & Wood,2003:Pp182-189

31.  مصطفي دلشاد تهراني، ارباب امانت اخلاق اداري در نهج‌البلاغه، ص181.

 32.  محمدمهدي ري‌شهري، ميزان الحکمه، ج 1، ص346.

33. علي‌اصغر عطاران طوسي، نقش و حقوق كاركنان در سازمان‌‌ها از ديدگاه امام علي(ع)، ص163–162.

34.  نهج‌البلاغه، ترجمة محمد دشتي، نامه 5.

35. حسين اسحاقي، ملکوت اخلاقي؛ گلگشتي در 114 جلوه رفتاري و گفتاري پيامبر اعظم، دفتر عقل، ص157.

36. احدفرامرز قراملكي، «خاستگاه اخلاق پژوهش»، آينه ميراث، سال دوم، ش 4 ، ص14-13.

37. احدفرامرز قراملکي، روش‌شناسي مطالعات ديني، ص111.

38. همان، ص121.

39. پايگاه حوزه www.hawzah.net

40. نرگس خالقي، «اخلاق پژوهش در حوزه علوم اجتماعي»، اخلاق در علوم و فناوري، سال سوم، ش 1 و 2، ص86..

41. نهج‌البلاغه، ترجمة محمد دشتي، حكمت6.

42. احدفرامرز قراملكي، «خاستگاه اخلاق پژوهش»، آينه ميراث، سال دوم، ش 4 ، ص14.

.43. نرگس خالقي، «اخلاق پژوهش در حوزه علوم اجتماعي»، اخلاق در علوم و فناوري، سال سوم، ش 1 و 2، ص85..

44. همان

45.  پايگاه حوزه www.hawzah.net

46.  همان،ص87.

47. مصطفي ابراهيمي، «در آيينه معنويت - صداقت و راستي»، حوزه و دانشگاه، ش 26، ص225.

48.. Mc Donald Gael & Nighof, Andre, Beyond Codes of Ethics & Integrated Framework for Stimulating Morally Responsible Behavior in Organization, Leadership & Organisation Developments Journal, V.20, N.3, p. 135

49. محسن قرائتي، 300 اصل در مديريت اسلامي، ص77.

50. ضياالدين تابعي و فرزاد محموديان، «اخلاق در پژوهشگري» اخلاق در علوم و فناوري، سال دوم، ش 1 و 2، ص52.

51.. نهج‌البلاغه، ترجمة محمد دشتي، خطبه193، باب 12.

52. جواد محدثي، اخلاق نبوي؛ آشنايي با سيره اخلاقي پيامبر اعظم(ص)، ص29.

53. نهج‌البلاغه، ترجمة محمد دشتي، حكمت94.

54. همان، حكمت424.

55. همان، حكمت167.

56.گروهي از نويسندگان، حکومت علوي؛ کارگزاران، ص100

 

منبع: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)

 

 

 

امروزه، دسترسی به تمام منابع اطلاعاتی، از طریق ابزار مدرن رسانه ای امکان پذیر شده است. از این رهگذر، خوشبختانه، امکان استفاده از کتب غنی و مورد نیاز محققین، دانش پژوهان و مؤلفان حوزه های مختلف نیز، از طریق سایت های اینترنتی مهیّاست، بر خلاف سالیان دور که علم جویان و دین پژوهان برای دسترسی به یک نسخه کتاب، متحمل هزینه سنگین خرید آن و جستجوی فراوان می شدند. سایت هایی که در این بخش معرفی می شوند، متن کامل برخی کتب مورد نیاز شما طلاب و محققین محترم را در بر دارند.

1.کتابخانه اسلامی پایگاه اهل البیت (علیهم السلام www.ahl-ul-bait.org

در بخش کتابخانه پایگاه اهل البیت که به دو زبان فارسی و عربی فعال است، صدها کتاب قرار گرفته که امکان دسترسی به متن کامل آنها امکان پذیر است.

قرآن و علوم قرآنی، اهل بیت (علیهم السلام)، حدیث و علوم حدیث، فقه، اصول، تاریخ، رجال، عقاید، اخلاق، ادبیات، دعا و زیارت، زبان و ادبیات، فرهنگ فارسی، متفرقه، لغت نامه و مهدویت از عمده موضوعات کتب این کتابخانه دیجیتالی است.

2. کتابخانه پایگاه حوزهwww.hawzah.net

پایگاه اینترنتی حوزه، یکی از فعال ترین پایگاه های اسلامی وابسته به حوزه علمیه است. در بخش کتابخانه این پایگاه متن کامل بیش از 120 عنوان کتاب با موضوعات ادبیات، اخلاق، اسلام شناسی، انقلاب اسلامی، اهل بیت، تاریخ اسلام، تراجم (سرگذشتْ نامه ها)، زن در اسلام، فرهنگ و تمدن اسلامی، فقهی، فلسفه، علوم اسلامی و علوم قرآنی گنجانده شده است.

3. کتابخانه تبیان http://Library.tebyan.net

بالغ بر 6657 جلد کتاب و 123 مقاله در کتابخانه دیجیتالی تبیان موجود است که شامل 2627 کتاب فارسی، 2360 کتاب عربی و 1547 کتاب انگلیسی است.

مهم ترین موضوعات کتب ارائه شده در این پایگاه عبارت اند از: ادب و هنر، دانستنی ها، دائرة المعارف، زندگی نامه بزرگان، دین، قرآن، احکام، داستان ها، اخلاق و تربیت، بانوان، کتب شهید مطهری و علوم و فنون و… .

همچنین برخی از جدیدترین کتب وارد شده در این کتابخانه دیجیتالی شامل «تلاش دشمنان در مخدوش کردن شخصیت حضرت حمزه»، «شعر حج» و «موقعیت یهود در مدینه» می باشد.

4. کتابخانه پایگاه اندیشه قم www.andishe qom.com

پایگاه اندیشه قم، وابسته به مرکز مطالعات و پژوهش های فرهنگی حوزه علمیه است. در کتابخانه دیجیتال این سایت، متن کامل بیش از 50 عنوان کتاب قرار داده شده است. موضوعات کلی این کتب عبارت اند از: قرآن، اخلاق، تربیت، جوانان، کلام، حقوق و… .

همچنین برخی کتب ارائه شده در این کتابخانه دیجیتال عبارت اند از: «کنوانسیون رفع کلیه اشکال تبعیض علیه زنان»، «جریان شناسی فکری معارضان قیام کربلا»، «تبیین و تحلیل سکولاریسم»، «جوانان و پرسش های عرفانی»، «تفسیر علمی قرآن»، «آسیب شناسی مطبوعات»، «اسلام و دموکراسی»، «تساهل و تسامح» و… .

5. کتابخانه باشگاه اندیشه www.bashgah.net

در کتابخانه پایگاه باشگاه اندیشه، امکان دانلود (دریافت) کامل متن کتاب به همراه معرفی کامل ده ها کتاب وجود دارد. برخی کتب ارائه شده در این کتابخانه دارای عناوین ذیل می باشند:

نگاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اسلام، هولوکاست، فرا اخلاق، تجلی و ظهور در عرفان نظری، جنبش های اسلامی معاصر، اقلیت های دینی، دروغ بزرگ، فلسفه خلقت، اسلام و فمنیسم، سیری در تلمود و… .

6. کتابخانه پایگاه آل البیت (علیهم السلام)www.alulbayt.com

پایگاه اینترنتی آل البیت به سه زبان فارسی، عربی و انگلیسی در شبکه جهانی اینترنت فعال است. در بخش کتابخانه دیجیتال این سایت، متن کامل 25 کتاب قرآنی شامل «5 جلد برگزیده تفسیر نمونه»، «ذوالقرنین در قرآن»، «سیری در علوم قرآن»، «سیمای امام علی (علیه السلام) در قرآن»، «اخلاق و قرآن کریم» و… قرار گرفته است.

موضوعات کلی کتب ارائه شده در این پایگاه عبارت اند از: قرآن و علوم قرآنی، حدیث و علوم حدیثی، عقاید و کلام، فقه، اصول، سیره و تاریخ، اخلاق و فرهنگ اسلامی، فلسفه، فرق و ملل و… .

7.کتابخانه پایگاه بلاغwww.balagh.net

متن کامل بیش از 15 کتاب درباره اهل بیت شامل «نبوت»، «پیامبر امّی»، «سیری در سیره نبوی»، «امامت و رهبری»، «فروغ ابدیت»، «آثار و برکات سیدالشهداء (علیه السلام)، «حماسه غدیر»، «سیره پیشوایان»، «جاذبه و دافعه علی (علیه السلام)»، در بخش کتابخانه دیجیتالی پایگاه بلاغ گنجانده شده است.

موضوعاتی از قبیل تفسیر و علوم قرآن، فلسفه، عرفان، دعا، اخلاق، سیاست، ادبیات، حقوق و… از مهم ترین موضوعات کتب ارائه شده در این سایت هستند.

8.کتابخانه امام علی (علیه السلام)www.imamAlinet.net

پایگاه اینترنتی امام علی (علیه السلام) وابسته به مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی است. موضوعات کتب ارائه شده در کتابخانه دیجیتالی این سایت شامل عناوین زیر است:

امام شناسی، امام علی (علیه السلام)، نهج البلاغه شناسی و معارف آن، ترجمه و شروح نهج البلاغه، اهل بیت، حدیث، ولایت فقیه در حکومت اسلام، تاریخ اسلام و… .

9.کتابخانه دیجیتالی مذاهبhttp://mazaheb.com

کتابخانه مذاهب بر روی شبکه جهانی اینترنت شامل ده ها کتاب پیرامون قرآن، اهل بیت، شیعه و پاسخ به شبهات است.

گفتگوی مذاهب، روابط امام علی و خلفا، شیعه در اسلام، اهل بیت در آیه تطهیر، روابط متقابل خلفا با خاندان پیامبر از جمله موضوعات کتب ارائه شده در این پایگاه هستند.

10. کتابخانه آیة اللّه مکارم شیرازیwww.makaremshirazi.org

دسترسی به کلیه تألیفات آیت اللّه مکارم شیرازی از طریق ورود به بخش کتابخانه این سایت امکان پذیر می باشد.

«مثال های زیبای قرآن»، «مدیریت و فرماندهی در اسلام»، «مجموعه کامل 27 جلدی تفسیر نمونه»، «اخلاق در قرآن»، «آیات ولایت در قرآن»، «مشکلات جنسی جوانان»، «اسلام در یک نگاه»، عناوینی از 50 کتاب ارائه شده در این کتابخانه دیجیتال می باشند.

11. کتابخانه آیة اللّه مصباح یزدیwww.mesbahyazdi.org

دسترسی به آثار نوشتاری آیت اللّه مصباح یزدی شامل کتب و مقالات ایشان، از طریق مراجعه به این پایگاه امکان پذیر شده است.

تفسیر و علوم قرآن، گفتار و سیره معصومان، فلسفه و منطق، کلام و فلسفه دین، اخلاق و عرفان، علوم انسانی، اجتماعی و فرهنگی برخی از مهم ترین موضوعات کتب این کتابخانه را تشکیل می دهند.

همچنین برخی آثار مکتوب علامه که در این شبکه ارائه شده اند شامل موارد زیر می باشند:

«انسان شناسی»، «اخلاق در قرآن»، «قرآن در آینه نهج البلاغه»، «آذرخشی دیگر از آسمان کربلا»، «نقدی فشرده بر اصول مارکسیسم»، «پاسداری از سنگرهای ایدئولوژیک»، «دین و آزادی»، «زن نیمی از پیکر اجتماع» و… .

12.کتابخانه الکترونیکی معارف اسلامwww.maarefislam.com

در کتابخانه دیجیتالی علوم و معارف اسلامی، متن کامل کلیه تألیفات حضرت علامه آیة اللّه حاج سید محمد حسین حسینی طهرانی (رحمة الله علیه) قرار گرفته است.

موضوعات کتب عبارت اند از: اخلاق، حکمت، عرفان، مباحث تفسیری، علمی و فقهی، تاریخی، تذکره ها و احوال شخصیت ها، مواعظ، رسائل علمی و تفسیری، رسائل فقهی، یادداشت ها و نکات و نامه ها… .

برخی تألیفات علامه که در این پایگاه ارائه شده اند عبارت اند از: ولایت فقیه در حکومت اسلام، اللّه شناسی، امام شناسی، معادشناسی، مهر تابان، روح مجرد و… .

13. کتابخانه آیة اللّه مرعشی نجفیwww.maraashiLibrary.com

کتابخانه آیة اللّه مرعشی نجفی یکی از غنی ترین کتابخانه های جهان اسلام در قم است. پایگاه اطلاع رسانی این کتابخانه، مدتی است که در حال طراحی است اما به زودی کتب متعددی در این پایگاه به صورت نمایش متن کامل کتاب در اختیار کاربران قرار خواهد گرفت.

14. کتابخانه تخصصی فقهی ائمه اطهارwww.Lankarani.com

تألیفات آیة اللّه فاضل لنکرانی شامل احکام و فتاوا و آشنایی با کتب موجود در کتابخانه تخصصی فقهی ائمه اطهار در موضوعات حدیث، حقوق، فقه، تفسیر و آیات الاحکام از طریق این پایگاه امکان پذیر است.

15. کتابخانه تخصصی تاریخ اسلامwww.historyLib.com

این پایگاه به معرفی کتاب های مختلف تاریخ اسلام می پردازد که در کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام قابل دسترسی می باشند. پیامدهای اقتصادی و اجتماعی کشف حجاب در دوره رضا شاه، آیة اللّه قاضی طباطبائی در وادی علم و تحقیق، انجیل سلماسی، سیری در مبارزات و مجاهدات سیاسی فرهنگی شهید مفتح، شعر نو با مضامین انقلابی و دینی و… از جمله کتب معرفی شده در این پایگاه می باشند.

 

از دیگر کتابخانه های دیجیتالی می توان سایت قائمیه و کتابخانه مدرسه فقاهت را هم نام برد

 

منبع: حوزه نت