اندیشوران

خانهتماس

آخرین مطالب

  • آیا قرآن می‌گوید هر جا مشرکان را دیدید، بکشید؟
  • گوشه‌هایی از بازدید رهبر شهید انقلاب از پشت صحنه فیلم سینمایی محمد رسول‌الله(ص)
  • معرفی سه کتاب کاربردی در عرصه عفاف و حجاب؛ توصیه‌ای ارزشمند برای مبلغان و اندیشمندان
  • بازگشت به سادگی و وقار حضرت زینب
  • من فراتر از ویترینم؛ جوانه وقار از ریشه باور
  • با یأس، ترس و بدگمانی مقابله کنید
  • کنشگری راهبردی روحانیت در اینستاگرام
  • آیا من می توانم نرجس زمانه ی خودم باشم؟
  • امام حسن عسگری علیه السلام را چقدر میشناسیم؟
  • اگر حدیث نبود چه میشد ؟؟؟
شهریور 1405
شن یک دو سه چهار پنج جم
 << <   > >>
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      

موضوعات

  • همه
  • بدون موضوع
    • 123
  • پژوهش
    • نگاهی به احکام ناشران در یک اثر
    • فرهنگ نامه در پایگاه مدیریت اطلاعات علوم اسلامی
    • فهرست منابع لغوی و اصطلاحی
    • راهبردي‌ترين اصول اخلاقي در پژوهش
    • پژوهش در حوزه های علمیه
    • سامانه «عرضه و تقاضای پژوهش» رونمایی شد
    • روش های جستجوی قدرتمند در گوگل
    • شیوه انتخاب عنوان مقاله و پایان نامه
    • جملات قصار مقام معظم رهبری در مورد کتاب و کتاب خوانی
    • کتاب خوانی در نگاه رهبری
    • آموزش کتابخوانی
    • آموزه های اخلاقی اسلام درباره پژوهش
    • پژوهش و نگارش در آینه احادیث
    • اصول و روش های کار تیمی
    • ارکان و قلمرو نقد و بررسی پژوهشی
    • جستجوی حرفه ای در گوگل
    • اعتبارسنجی آثار پژوهشی برای نگارش علمی
    • آیا بازنویسی یک متن، سرقت علمی است؟
    • تلگرام، سرقت داده، سرقت علمی، به همین راحتی...
    • «پارافریز» چیست؟
    • سایه‌نویسی چیست؟ زوایای اخلاقی سایه‌نویسی
    • پژوهش های حوزه باید ناظر به نیازهای حاکمیتی باشد
    • محوریت آموزش و استاد مانع کاربردی شدن پژوهش های حوزوی
    • افشای نام مرتکبان سرقت علمی؟!
    • پژوهش و جایگاه آن در حوزه های علمیه
    • فرهنگ معین، فرهنگ تحقیق و دانش‌­پژوهی است
    • 30 تیرماه آخرین مهلت ثبت‌نام «مدرسه تابستانی» خانه کتاب
    • پژوهش کیفی چیست؟ پژوهش کیفی چیست؟ پژوهش کیفی چیست؟
    • تفاوت تحقیق و تالیف
    • نگارش در نگاه امام صادق علیه السلام
    • تبیین واژه "تحقیق"
    • توصیه رهبرانقلاب بمناسبت روز دختر
    • فهرست نشریات نامعتبر و جعلی خارجی/ دانلود
    • آسیب شناسی عرصه پژوهش و پژوهشگران در ایران
    • شیوه نامه تدوین و نگارش پایان نامه
    • زباله دان پایان نامه ها و مقاله ها!!!!!!!!
    • آدرس سایت های حاوی مقالات علمی و پژوهشی
    • تفاوت بین کنفرانس و سمینار و کنگره و همایش و ..
    • مزایای وبلاگ نویسی
    • ویروس جهل
    • فراخوان پذیرش ششمین دوره پژوهشگری معارف انقلاب اسلامی(۱۳۹۹)
  • جشنواره
    • پنجمین جشنواره پژوهش گروهی رشد
    • اختتامیه دومین جشنواره علامه شعرانی
    • فراخوان دوازدهمین جشنواره ملی انتشارات روابط عمومی
    • فراخوان مقاله در دومین جشنواره ملی بانوی کرامت
    • مسابقات پژوهشی ولایت فقیه برگزار می شود
    • سومین جشنواره رسانه ای ابوذر در استان البرز
    • آغاز هشتمین دوره مسابقه پژوهش گروهی رشد
  • مقاله نویسی
    • شیوه نگارش مقاله علمی
    • نکات کلیدی در مقدمه مقاله
    • مقاله نویسی را شروع کنیم
    • رعایت تكنیك‌ها در مقاله‌نویسی
    • تفاوت مقدمه با چکیده
    • تفاوت مقاله علمی-پژوهشی با علمی-ترویجی
    • اصول چکیده نویسی در مقالات
    • اصول نگارش مقدمه مقاله
    • فهرست نشریات حوزه های علمیه
    • راهکارهایی برای ساده نویسی
  • خبرنامه پژوهش حوزه علمیه کوثر
    • لیست موضوعات پایان نامه های دفاع شده حوزه علمیه کوثر
    • لیست موضوعات پایان نامه (در دست انجام) سطح2
    • جلسه شورای پژوهشی در حوزه علمیه کوثر
    • نمایشگاه کتاب در حوزه علمیه کوثر
    • دفاعیه 5 پایان نامه در حوزه علمیه کوثر برگزار می شود
    • آیین نامه نگارش پایان نامه سطح دو حوزه علمیه (دانلود)
    • دستورالعمل نگارش تحقیق پایانی سطح دو / دانلود
    • تصویب سه موضوع تحقیق پایانی در جلسه شورای پژوهشی حوزه علمیه کوثر
    • موضوعات پیشنهادی برای انتخاب عنوان مقاله و پایان نامه با محوریت امام خمینی(ره)
    • درخشش طلاب حوزه علمیه کوثر در اولین همایش ملی علوم اجتماعی، علوم تربیتی، روانشناسی و امنیت اجتماعی
    • مراحل نگارش پایان نامه سطح 2 (حوزه علمیه کوثر)
    • درخشش طلاب حوزه علمیه کوثر در دومین همایش بین المللی سیره پیامبر رحمت (ص) با مخالفانش
    • آیین افتتاحیه حوزه های علمیه استان البرز به روایت تصویر
    • برگزاری جلسه دفاعیه در حوزه علمیه کوثر
    • برگزاری جلسه دفاعیه در حوزه علمیه کوثر
    • برگزاری جلسه دفاعیه در حوزه علمیه کوثر
    • دیدار کادر و معاونین حوزه های علمیه خواهران استان البرز با امام جمعه کرج
    • موضوعات پیشنهادی پایان نامه و مقاله
    • جلسه دفاعیه 3 پایان نامه سطح 2 در واحد پژوهش حوزه علمیه کوثر برگزار می شود
    • منتخبین پانزدهمین دوره جشنواره بانوی کرامت در بخش وبلاگ نویسی
    • موضوع: درخشش طلاب حوزه علمیه کوثر در دومین همایش ملی پژوهش های قرآنی
    • برگزاری کافه کتاب در حوزه علمیه کوثر فردیس
    • برگزاری مسابقه خلاصه نویسی در حوزه علمیه کوثر فردیس
    • بیانیه معاونت پژوهش حوزه علمیه کوثر فردیس
    • نتایج شانزدهمین جشنواره منتخبین برترین های پژوهشی بانوی کرامت
    • برگزاری کارگاه آموزشی نرم افزار واژه پرداز word
  • چکیده تحقیق پایانی سطح2
    • عدالت سیاسی و اقتصادی در نهج البلاغه
    • تبیین و تشریح وقف در فقه امامیه و حقوق اسلامی
    • مفهوم هدایت و اقسام آن در قرآن
    • شیوه های امر به معروف و نهی از منکر و علل مهجوریت آن از منظر آیات و روایات
    • سنت ابتلا از دیدگاه آیات و روایات
    • بررسی تطبیقی حدود اختیارات ولی قهری در امر ازدواج دختر در فقه امامیه و حقوق موضوعه
    • ویژگی های لباس ظاهر در آیات و روایات و آسیب شناسی آن
    • مقایسه حکومت جهانی حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) با جهانی شدن غربی
    • پیوند انتظار و عاشورا از دیدگاه آیات و روایات
    • مقایسه تطبیقی منجی موعود از منظر مسیحیت و شیعه اثنی عشری
    • حب دنیا و راه های مقابله با آن
    • علل انحراف انسان از منظر نهج البلاغه
    • جوان و راه های ارتباط خانواده با او در آیات و روایات
    • بررسی حضانت از دیدگاه فقه و حقوق
    • حدود آزادی بیان در عرصه فرهنگ و سیاست
    • چکیده نویسی در جهان و ایران
    • راهبردهای قرآن در پیشگیری از انحرافات اجتماعی
    • ریشه یابی فرار دختران از خانه
    • بررسی جنگ نرم در جوامع اسلامی
    • عوامل صحیح افزایش ثروت از منظر آیات و روایات
    • ارث زن از دیدگاه قرآن
    • مهجوریت قرآن و راه های زدودن آن
    • عوامل غفلت و راه های نجات از آن در منظر آيات و روايات
    • دشمن شناسی دشمن ستیزی از منظر آیات و روایات
    • تزکیه نفس از منظر آیات و روایات
    • نقش دین اسلام درجلوگیری از آسیب ها ی اجتماعی جوانان
    • تجسم اعمال و اثر توبه بر آن
    • شیوه های برقراری ارتباط صحیح میان فردی از منظر آیات و روایات
    • جایگاه مشورت در سبک زندگی اسلامی
    • نکات مهم در انتخاب کلید واژه ها در مقاله و پایان نامه
    • تجلی بیان قرآن در خطبه های امام حسین علیه السلام از مکه تا کربلا
    • عوامل دستیابی به امنیت اجتماعی از منظر آیات و روایات
    • عوامل موثر بر فرایند تربیت نسل منتظر و مهدوی
    • راهکارهای اقتصادی اسلام جهت تحقق سبک زندگی دینی از منظر آیات و روایات
    • شرایط بهره مندی از امدادهای غیبی در قرآن
    • نکات کلیدی در ضرورت و اهمیت تحقیق
    • راه های کنترل نفس اماره از منظر قرآن و حدیث
    • دیپلماسی میراث داران عاشورا در مقابل دشمنان
    • ثبات قدم در دینداری از دیدگاه آیات و روایات
    • آثار فردی نماز از دیدگاه آیات و روایات
    • آثار توسل از منظر آیات و روایات
    • زمینه های تفکر و تاثیر آن در زندگی فردی انسان
    • بررسی اشتراکات منجی موعود از منظر یهودیت و شیعه اثنی عشر
    • شناخت محدود صفات ذاتیه خداوند از دیدگاه قران
    • عوامل سعادت انسان از دیدگاه قرآن
    • صله رحم از دیدگاه آیات و روایات
    • زمینه های پیدایش گناه از دیدگاه آیات و روایات
    • آثار اخلاق سياسي حاكمان ديني از منظر قرآن كريم
    • آثار شناخت نفس در تكامل انسان
    • بررسي پلوراليسم رفتاري از نگاه اسلام
    • وفاي به عهد و نقض پيمان از منظر ايات و روايات
    • ابعاد مديريت زن درخانواده در آموزه هاي اسلامي
    • بازخواني انگيزه هاي ايجاد وحدت و راهكارهاي آن در انديشه امام خميني(ره)
    • نقش تفكر در تعالي انسان
    • عوامل فتنه و راه هاي مبارزه با آن از منظر امام علي عليه السلام
    • نقش مردم در نظام مردم سالاري ديني
    • عوامل تقويت كننده ايمان از منظر ايات و روايات
    • عوامل، پیامد ها و راهکارهای درمان سوء ظن
    • عوامل تقرب به خدا از منظر آیات و روایات
    • آثار و پیامدهای کسب حرام از منظر آیات و روایات
    • شاخصه های اصحاب الیمین در دنیا و آخرت از منظر آیات و روایات
    • پیام های تربیتی سوره مبارکه یوسف علیه السلام
    • مقایسه تطبیقی الهام در عرفان حلقه و عرفان اسلامی
    • اهداء اعضا بعد از قصاص و اجرای حد از نظر فقه امامیه
    • شاخصه های فرهنگی خانواده متعالی در اسلام
    • عوامل و موانع برکت از دیدگاه آیات و روایات
    • آداب دعا از دیدگاه امام حسین (علیه السلام) با توجه به دعای عرفه
    • شاخصه ها و وظایف خواص در جامعه اسلامی از منظر آیات و روایات
    • جهاد دفاعی و اصول حاکم برآن از منظر آیات و روایات
    • آثار بصیرت فرهنگی و سیاسی از دیدگاه مقام معظم رهبری مدظله العالی با تاکید بر آیات و روایات
    • نکات اخلاقی دعای مکارم الاخلاق امام سجاد علیه السلام
    • وظایف والدین بر مدیریت جنسی نوجوانان از منظر اسلام
    • بررسی مفهوم عدالت و عوامل اجرای آن در جامعه بشری با تأکید بردیدگاه دینی
    • پیامدهای اشتغال زنان از منظر اسلام
    • روش شناسی استکبار و راه های مبارزه با آن از دیدگاه امام خمینی (رحمه الله علیه)
    • تحلیل مفهوم امانت الهی در قرآن با تکیه بر آیه 72 سوره احزاب
    • عوامل ضلالت انسان از دیدگاه قرآن کریم
  • فراخوان مقاله
    • همایش ملی علوم اجتماعی، علوم تربیتی، روانشناسی و امنیت اجتماعی
    • فراخوان مقاله نشریه تخصصی دین و دینداری
    • فراخوان مقاله نشریه مطالعات حقوق بشر اسلامی
    • همایش ملی « نگرش علمی و کاربردی به عفاف و حجاب »
    • فراخوان مقالات کنگره بزرگداشت منزلت و خدمات علمی و انقلابی آیت‌‌‎الله شهید مصطفی خمینی(ره)
    • همایش «جنبش های معنوی نوظهور» (جمن)
    • فراخوان مقاله تأثیرگذاری فضای مجازی در ارتقای آموزش‌های دینی
    • همایش اتحاد حقوقی جهان اسلام برگزار می شود
    • دومین کنفرانس بين المللى مطالعات اجتماعی فرهنگی و پژوهش دینی
    • همایش بین المللی سیره و روش پیامبر رحمت (ص) با مخالفانش (علمی - پژوهشی)
    • کنگره بین‌المللی «نقش شیعه در پیدایش و گسترش علوم اسلامی» برگزار می‌شود
    • همایش ملی علامه شمس الدین محمد خفری
    • همایش ملی "جایگاه زنان در سند چشم انداز 20 ساله
    • همایش بین المللی فقه و حقوق،وکالت و علوم اجتماعی
    • فراخوان مقاله بررسی ابعاد فرهنگی اقتصاد مقاومتی
    • فراخوان مقاله دومین همایش ملی شفای پایدار
    • سومین همایش ملی پژوهش های نوین در حوزه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی ایران
    • حمایت از آثار برگزیده طلاب در کنگره نقش شیعه در پیدایش و گسترش علوم اسلامی
    • فراخوان مقاله روش پژوهشی علامه محمد تقی جعفری
    • فراخوان کنفرانس ملی رویکردهای نوین علوم انسانی در قرن 21
    • فراخوان مقاله در اولین همایش بین‌المللی دین، فرهنگ و فناوری
    • همایش «مردم‌سالاری دینی؛ جهان اسلام و غرب» برگزار می‌شود
    • سومین همایش مالی اسلامی برگزار می‌شود
    • فراخوان مقاله کنگره بزرگداشت حاج شیخ غلامرضا یزدی
    • سومین همایش بین المللی شرق شناسی - صلح و دیپلماسی فرهنگی
    • اولین کنفرانس بین المللی ظرفیت شناسی و تاثیرگذاری فضای مجازی در ارتقای آموزش های دینی
    • فراخوان مقاله «چیستی صلح؛ مبانی مفهومی- نظری و چشم اندازهای راهبردی»
    • یازدهمین همایش بین المللی پژوهش های قرآنی برگزار می شود
    • فراخوان پذیرش مقاله در دوفصلنامه پژوهش های تمدن نوین اسلامی
    • فراخوان مقاله در همایش ملی قرآن کریم؛ جامعیت و جهانی بودن
    • فراخوان مقاله در همایش بین المللی حقوق وفقه اسلامی
    • همایش علمی واکاوی فکری، فرهنگی و تمدنی تاریخ دفاع در ایران(با تأکید بر هشت سال دفاع مقدس)
    • فراخوان مقاله اولین همایش بین المللی فرآورده های حلال
    • همایش بین‌المللی "بازخوانی تمدن اسلامی و جهان شهر معنوی با تأکید بر شهر مقدس مشهد"
    • فراخوان مقاله اولین همایش ملی آسیب شناسی و آسیب زدایی پدیده شکاف بین نسلی (زمینه ها، چالش ها و راهکارها)
    • همایش بین المللی گفتگوهای فرهنگی در چشم انداز تمدنی ایران و جهان عرب
    • فراخوان مقاله گفت و گوهای ایران و جهان عرب
    • فراخوان مقاله همایش ملی علمی پژوهشی حضرت شاهچراغ علیه السلام
    • فراخوان مقاله همایش ملی پیشگیری از خشونت؛ چالش ها و راهکارها
    • فراخوان مقاله چهارمین همایش ملی مطالعات و تحقیقات نوین در حوزه علوم تربیتی و روانشناسی ایران
    • فراخوان مقاله چهارمین کنگره بین المللی فرهنگ و اندیشه دینی
    • فراخوان مقاله هفدهمین کنگره بین المللی نهج البلاغه
    • فراخوان مقاله در همایش بین‌المللی اخلاق در ادیان
    • فراخوان مقاله در همایش ملی «قرآن کریم؛ جامعیت و جهانی بودن»
    • همایش کشوری دانشِ موضوعی – تربیتی دانشِ آموزشِ محتوا
    • چهارمین کنفرانس ملی پژوهش های کاربردی در علوم تربیتی و مطالعات رفتاری و آسیب های اجتماعی ایران
    • آخرین مهلت ارسال مقاله به همایش «جاودانگی نفس در اسلام و مسیحیت»
    • دومین کنفرانس ملی علوم اسلامی و پژوهش های دینی
    • دومین کنفرانس بین المللی پژوهشهای دینی، علوم اسلامی، فقه و حقوق در ایران و جهان اسلام
    • دومین همایش ملی پژوهش های قرآنی
    • فراخوان مقاله در همایش ملی معنویت های نوظهور؛ شاخصه‌ها و نقد‌ها
    • چهارمین کنفرانس بین المللی مطالعات اجتماعی فرهنگی و پژوهشهای دینی
    • دومین همایش بین المللی قرآن در اندیشه و سیره امام خمینی (ره) با رویکرد اخلاق و اجماع
  • نشست علمی
    • نشست علمی روایات مهدویت در کتاب کافی برگزار می‌شود
    • نشست بین‌المللی «الهیات خانواده از نگاه اسلام و مسیحیت» برگزار می‌شود
    • نشست علمی عوامل ظهور ساز و فهم معنا برگزار می شود
    • سومین کرسی علمی ترویجی نظریه پردازی برگزار می شود
    • نشست کارشناسی انتخاب اصلح، زمینه ساز حکومت مهدوی
    • نشست علمی شهید سردار سلیمانی و قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران
  • معرفی نرم افزار
    • کتابخانه های دیجیتال اسلامی
    • نخستین دانشنامۀ اینترنتی امام حسین(ع) رونمایی می‌شود
    • دانلود نرم افزار نهج البلاغه با قابلیت عالی برای اندروید
    • نرم افزار تلفن همراه "قرآن سراج" منتشر شد.
    • رونمایی از نرم افزار مقتل الحسین با حضور شخصیت های حوزوی
    • رونمایی از نرم افزار رسالت های طلاب در گام دوم انقلاب اسلامی
  • معرفی کتاب
    • جایگاه وحی در فلسفه سیاسی منتشر شد
    • کتابی جدید با موضوع زندگینامه رهبر انقلاب
    • چاپ سوم «گشت ارشاد در آمریکا»، در بهار ۱۳۹۶ منتشر شد
    • دانلود کتاب « نماز در قرآن» / ویژه مسابقه پیامکی ماه مبارک رمضان
    • آشنایی با کتاب «مجمع البحرین»
    • كتاب‌های حدیثی شیعه
    • معرفی کتاب عيون أخبار الرضا( ع)
    • آشنایی با کتاب قاموس قرآن‏
    • آشنایی با کتاب وحى در قرآن‏
    • معرفی کتاب «الأمالي‏» شیخ مفید و شیخ طوسی
    • آشنایی با کتاب تحف العقول‏
    • معرفی كتاب الغيبة
    • اهدای کتاب به مدارس علمیه خواهران
    • چهل و ششمین جلد از مجموعه آثار قرآنی«سرمه سعادت» منتشر شد
    • کتاب « ناگفته‌هایی از سقیفه؛ رویکردها، پیامدها و واکنش ها» منتشر شد
    • معرفی کتاب «جادوگری از نظر اسلام»
    • انتشار شش کتاب با رویکرد میان‌رشته‌ای در حوزه اخلاق
    • اولین اثر از کتاب های برگزیده "جایزه بزرگ پیامبر اعظم(ص)" منتشر شد/ آیا محمد یک پیامبر بود؟
    • ​انتشار رمانی عاشورایی
    • جلد اول کتاب دانشنامه علوم قرآن منتشر شد
    • بررسی موضوعی آثار شهید مطهری
    • معرفی و سیر مطالعاتی آثار علامه عسکری رحمه الله متناسب طلاب و دانشجویان معارف اسلامی
    • لیست آثار شیخ کلینی با فرمت اکسل
    • لیست کتاب های مقالات انقلاب اسلامی
    • مسابقه کتابخوانی ویژه همسر و خانواده طلاب
    • تفسیری برای امروز با ترجمه‌ای فاخر
  • متفرقه
    • دوره‌های تخصصی «إقراء»
    • برسد به دست طلبه‌ها و روحانیون
    • برنده اصلی انتخابات ریاست جمهوری
    • «اسلام کوئست»؛ پایگاهی برای پاسخ گویی به سؤالات قرآنی و اسلامی
    • اعلام نتایج آزمون ورودی جامعه الزهرا (س) سال تحصیلی ۹۷-96
    • تفاوت همایش، کنفرانس، سمینار، کنگره، فراخوان، میتینگ، جشنواره، کنوانسیون
    • مسابقه کتابخوانی «شرایط ظهور از دیدگاه قرآن کریم»
    • با حجاب به جنگ حجاب رفته اند!!!
    • شب قدر چه شبی است؟
    • دوره تربیت معلم ویژه علاقمندان به فعالیت‌های تربیتی و تدریس در مدارس
    • پشت پرده گردهمایی سالانه منافقین/ فیلم
    • 8 شوال روز بقیع را فراموش نکنیم
    • دعوت به چالش چادر...
    • دوره‌های تربیت‌معلم نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه برگزار می‌شود
    • خاطره ای از جاویدالاثر سردار حاج احمد متوسلیان
    • انتقاد همسر یک طلبه از پست های عاشقانه و عبا و عمامه ای برخی از همسران طلاب در اینستاگرام
    • کبر و تکبر چیست؟
    • تصويری از اتاق مطالعه و کتابخانه رهبر انقلاب
    • طرح نذر و صدقه كتاب در مترو
    • شروع شماره گذاری از صفحه دلخواه در Word
    • «قاچاق زنان ایرانی» موضوع فیلمی که شاید مجوز ساخت نگیرد
    • اظهارنظر متفاوت باران كوثری درباره ماجرای نيمروز
    • قدیمی ترین فروشنده روزنامه در کشور
    • شماره 26 فصلنامه «قرآن پژوهی خاورشناسان(قرآن و مستشرقان)» منتشر شد
    • کمپین حوزوی انتقام سخت ایجاد شد
  • طرح نامه تحقیق
    • طرحنامه نویسی
    • طرحنامه پایان نامه 1
    • طرحنامه پایان نامه 2
    • توصیه­ های کاربردی در طرح نامه نویسی
    • پیشینه نویسی در تحقیقات میدانی
    • نحوه نوشتن پیشینه تحقیق پایان نامه
    • ضرورت تحقیق در پژوهش
  • نمایشگاه کتاب
    • نمایشگاه کتاب
      • گشایش سی اُمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب
      • بن کارت در نمایشگاه کتاب
      • کتاب‌های الکترونیک
      • کارگاه ویرایش و نشر در نمایشگاه کتاب
      • معرفی بسته کتاب «شهید مطهری» ویژه نمایشگاه کتاب تهران
      • کارگاه «ویرایش و نشر زبانی و صوری» در نمایشگاه کتاب
      • وقف ۱۴۰۰ جلد کتاب تخصصی آیت الله سبحانی به دانشگاه تهران
      • ٢١ هزار پایان نامه در کمیته بانوان بیست و پنجمین نمایشگاه بین المللی قرآن ارائه شد.
      • آغاز طرح «تابستانه کتاب» با مشارکت بیش از 800 کتابفروشی
      • مردم از کتاب‌های کدام ناشران در طرح تابستانه استقبال کردند؟
      • بهره مندی از تخفیف ویژه در پنجمین نمایشگاه بین المللی کتاب تخصصی حوزه دین
      • هفته کتاب و کتابخوانی
    • ثبت‌نام بُن‌ کتاب طلاب و دانشجویی در نمایشگاه کتاب ۹۸
    • آغاز به کار سی و دومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران
    • «قدم عاشقی» در آستانه حماسه اربعین خواندنی شد
    • نمایشگاه مجازی کتاب
  • آموزش نویسندگی
    • نکات ویرایشی
      • بهتر بنویسیم
    • محاوره نویسی
    • اصول و روش نویسندگی
    • ویژگی‌های پژوهشگر موفق
    • ویژگی های موضوع مناسب پژوهش
    • شناخت کلمات / اصول نوشتن
    • چند نکته برای نوشتن یک توصیف خوب
    • روان بودن یا سادگی / راه نوشتن
    • ریتم و ارتباط بین اجزای اثر
    • خلاصه نویسی و روش نوشتن آن
    • انواع روش های تحقیق
    • سودمندی و خوشایندی نوشتار
    • محورهای اصلی نگارش
    • دیکته یا انشا!!
    • از بیشترنویسی تا بهترنویسی
    • تجربه‌های نگارشی
    • سوژه يابي در نگارش
    • پايه‌هاي نويسندگي
    • نويسنده كيست؟
    • قانون طلاييِ نويسندگي
    • آموزش ویراستاری؛ گیومه («»)
  • یادداشت
    • دختردارها بخوانند
  • سخنان ناب
    • فضیلت دانش طلبى
    • اهمیت و ارزش مطالعه کتاب
    • فواید شگفت انگیز ‏«چند دقیقه مطالعه» در روز
    • عکس‌ها سندی هستند که با ثبت یک لحظه، راوی تاریخ می‌شوند
    • نشانه‌های اختصاری زبان فارسی در مقاله و پایان نامه
    • حوزه‌های علمیه پژوهشی باید در استان البرز توسعه یابد
    • " مطالعه " انسان را کامل می کند
    • مطالعه از نگاه سقراط
    • هر طلبه؛ یک کتابخوان فرهیخته
    • اهمیت و ارزش کتابخوانی
  • آموزش ویراستاری
    • بالطَّبْع/ بالتَّبَع (نکات ویراستاری)
    • فعل‌های «شدن» و «گشتن» (نکات ویراستاری)
    • فاصله گذاری در خط فارسی (دانلود)
    • آن‌چه | آ‌ن‌چه که (غلط_ننویسیم)
    • معادل سازی واژه ها از دید "مسعودخیام" نویسنده، مترجم و پژوهشگر
    • کوتاه کردن جمله های طولانی
    • تسویه/ تصفیه (نکته های ویرایشی)
    • کاربرد نادرست ویرگول / نکته های ویرایشی
    • انحراف از معیار در جمع با «ات» / نکته های ویرایشی
    • کلمات متشابه /نکات ویرایشی
    • فاصله‌ گذاری در واژه ها و کلمات / نکات ویرایشی
    • واژه «هیچ» در متون فارسی/ نکات ویرایشی
    • صفات سنجشی/ نکات ویرایشی
    • مسأله یا مسئله / نکات ویرایشی
    • انواع حشو (نکات ویرایش)
    • همایش علمی پژوهشی جریان شناسی فرهنگی در عرصه بین الملل
    • را میان اجزای فعل مرکب (نکات ویرایشی)
    • چه هنگامی نوشتن «علیه‌السلام»، «صلی الله علیه و آله وسلم» و نظایر این تعبیرها ضرورت دارد؟
    • مطابقت نهاد و فعل (نکات ویرایشی)
    • نشانه گذاری دو نقطه(نکته های ویرایشی)
    • کاربرد حرف اضافه نامناسب (نکات ویرایشی)
    • تعبیر نامناسب (نکات ویرایشی)
    • تفاوت حرکتی کلمات (نکات ویرایشی)
    • تناسب نهاد و گزاره (نکات ویراستاری)
    • واژه بندی در جملات (نکات ویراستاری)
    • مقصود از درست‌نويسي چیست؟
    • لطفا كمتر بپردازید!!!
    • پنج نکته ویرایشی
    • نکته هایی درباره درست‌نويسي
    • نکته های نگارشی
  • آموزش استفاده از لغت نامه ها در اپلیکیشن اندروید
  • فعالیت ها
  • فصلنامه انوار وحی

آرشیوها

  • شهریور 1405 (6)
  • مرداد 1405 (5)
  • اسفند 1403 (2)
  • آبان 1403 (1)
  • شهریور 1403 (1)
  • مرداد 1403 (1)
  • خرداد 1403 (4)
  • اردیبهشت 1403 (1)
  • آبان 1402 (2)
  • مهر 1402 (3)
  • شهریور 1402 (3)
  • اردیبهشت 1402 (1)
  • بیشتر...
بانوی طلبه کتابخوان تبیین گر آرمان های انقلاب اسلامی
ارسال شده در 23 آبان 1401 توسط افشار در نمایشگاه کتاب

 

 

هفته کتاب و کتاب خوانی

 

شعار و نامگذاری روزهای هفته_کتاب و کتابخوانی سال ۱۴۰۱ حوزه‌های علمیه خواهران

 

شعار:
“بانوی طلبه کتابخوان، تبیین گر آرمان های انقلاب اسلامی”

 

نام روزهای هفته:

شنبه ۲۱ آبان: کتاب، کتابخوانی، هویت علمی بانوی طلبه؛

یکشنبه ۲۲ آبان: کتاب، کتابخوانی، خانواده متعالی؛

دوشنبه ۲۳ آبان: کتاب، کتابخوانی، بانوان کتابدار؛

سه شنبه ۲۴ آبان: کتاب، بانوان پژوهشگر، احیای تراث دینی؛

چهارشنبه ۲۵ آبان: کتاب، کتابخوانی، مانایی آرمان حوزه؛

پنجشنبه ۲۶ آبان: کتاب، وقف، تکریم واقفان.

آموزش کتابخوانی ارزش کتابخوانی امانت کتاب انس با کتاب انقلاب اسلامی اهدای کتاب بانوان طلبه بانوان پژوهشگر بانوان کتابدار طلبه و کتابخوانی فرهنگ کتابخوانی مانایی آرمان حوزه هفته کتاب هفته کتاب و کتابخوانی هویت علمی بانوان طلبه نظر دهید »
منزلت زن و تربیت فرزند
ارسال شده در 23 آبان 1401 توسط افشار در سخنان ناب

 

 

منزلت زن

افتخار زنان الکوی زنان انحراف زنان تربیت اسلامی تربیت اسلامی فرزندان تربیت خانواده تربیت دینی تربیت فرزند حسینی بوشهری سخن ناب منزلت زن نظر دهید »
برگزاری کارگاه روش نویسندگی در مدرسه علمیه عالی کوثر فردیس
ارسال شده در 2 آبان 1401 توسط افشار در خبرنامه پژوهش حوزه علمیه کوثر

 

 

کارگاه نویسندگی

 

کارگاه روش نویسندگی

با حضور : استاد سید میرزایی (استاد حوزه علمیه استان البرز و جامعه الزهراء)

 

سه شنبه 3 آبان 1401

محل: سالن اجتماعات مدرسه علمیه عالی کوثر شهرستان فردیس

اهمیت نویسندگی حوزه علمیه کوثر فردیس روش نویسندگی مهارتهای نویسندگی هنر نویسندگی پایه های نویسندگی چیستی نویسندگی کارگاه نویسندگی
معرفی کتاب علوم‌شناختی در جنگ‌شناختی (اولین کتاب هوشمند کشور در دو حوزه )
ارسال شده در 25 مهر 1401 توسط افشار در معرفی کتاب

 

 

کتاب علوم شناختی و جنگ شناختی

 

 

آشنایی با عرصه‌ی شگفت‌انگیز ذهن و مغز و کارکردهای شناختی+رمزگشایی از مهمترین تکنیک‌ها و تاکتیک‌ها در جنگ شناختی برای اغوای فردی و اجتماعی

 

✍به قلم استاد محمد جوانی؛
مسئول کمیته علمی علوم شناختی و جنگ نرم دانشگاه امام حسین(ع)

 

مطالعه‌ی هرچه سریع­تر این کتاب می‌تواند آگاهی و تسلط بر قوه‌ی شناختی و رفتاری ناشی از عوامل درونی را برای شما به ارمغان بیاورد؛ همچنین موجب تقویت گاردهای ذهنی و هوشیاری در مقابل محورها و ترفندهای عوامل بیرونی خواهد شد که با هر هدفی به دنبال دستکاری شناخت، جهت‌دهی رفتار و اقناع یا اغوای ما هستند. از این نظر، هرروز تأخیر در آشنایی با این مباحث می‌تواند گرفتاری‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی بیشتری را در عصر “بردگی ذهن‌ها” رقم بزند که قطعاً بخشی از آن­ها جبران‌ناپذیر است.

 

در متن کتاب بستری هوشمند برای مشاهده محتوای تصویری مرتبط فراهم شده است تا مخاطب نسبت به مطالب عنوان‌شده در همان بخش، درک بهتری پیدا کرده و مصادیق عینی موضوعات را مشاهده نماید. لذا بنا به فراخور، ابتدای برخی از پاراگراف‌ها یک کد برای فراخوانی آدرس اینترنتی ویدئوکلیپ مربوطه تعبیه شده است. به کمک نصب یک نرم‌افزار “QR کدخوان” در دستگاه تلفن همراه خود و اسکن کدها براحتی می‌توانید محتوا را به‌صورت آنلاین تماشا کرده و یا در دستگاه خود ذخیره کنید؛ حدود ۷۵ کلیپ ارزنده و کوتاه که بدون افت کیفیت محسوس، فشرده شده و تماشای آنها نیاز به حجمی کمتر از “نیم گیگ” اینترنت دارد. کتاب کاملاً کاربردی بوده و حالت خودآموز دارد؛ لذا انتظار می‌رود خوانندگان پس از مطالعه کتاب و مشاهده کلیپ‌ها، بتوانند در حد توان به روشنگری در اجتماعات مختلف بپردازند تا نقش مؤثری در واکسینه کردن دیگران نسبت به جنگ شناختی ایفا کنند.



 

سفارش‌پستی و پرداخت با آیدی‌پِی
idpay.ir/mjavani/shop

 

جهت خریدهای تعداد بالا و پاسخگویی به سوالات به آیدی زیر پیام دهید:
@Mjavani_ir

 

آدرس خرید حضوری: تهران، حکیمیه، بلوار بهار، بازارچه مسجد جامع الزهرا(س)، کتابفروشی منادی تربیت، ۰۲۱۷۷۳۰۳۰۱۰

 

برهنگی ذهن ها تخفیف کتاب جنگ شناختی جنگ نرم جنگ نرم در جوامع اسلامی عصر برهنگی ذهن علوم شناختی در جنگ شناختی محمد جوانی معرفی کتاب1401 کتاب هوشمند نظر دهید »
نشست علمی "جایگاه پژوهش در پیشبرد اهداف علمی جامعه" برگزار شد
ارسال شده در 19 مهر 1401 توسط افشار در خبرنامه پژوهش حوزه علمیه کوثر

 

 

نشست علمی "جایگاه پژوهش در پیشبرد اهداف علمی جامعه"

 

نشست علمی “جایگاه پژوهش در پیشبرد اهداف علمی جامعه” در اختتامیه دومین جشنواره اندیشوران کوثر علامه حلی مدرسه ای  در روز دوشنبه 18 مهر در سالن اجتماعات مدرسه علمیه عالی کوثر با حضور اساتید و طلاب برگزار شد.

 

دکتر رضازاده، مدیریت مدرسه علمیه عالی کوثر، با بیان این که جشنواره علامه حلی بستری برای تقویت روحیه پژوهش در بین طلاب است، گفت: جشنواره علامه حلی به منظور تجلیل از محققان جوان حوزوی صورت می گیرد و زمینه ساز شناسایی نخبگان حوزوی و حمایت از آنان می باشد.

 

وی ادامه داد: این جشنواره با هدف تقویت نگارش آثار علمی، افزایش رقابت طلاب در عرصه های علمی، زمینه سازی گرایش طلاب به مباحث تخصصی و جهت دهی فعالیت های پژوهشی طلاب به سمت نیازهای پژوهشی حوزه می باشد.

 

استاد حوزه علمیه استان البرز با بیان این که اگر به تعریف تحقیق و پژوهش دقت کنیم درمی یابیم که بحث تحقیق به حوزه های متعددی از علوم مرتبط است، اظهار داشت: تعریف حقیقت برای کسانی که در فضای علمی فعالیت دارند از اهمیتی فوق العاده برخوردار است چرا که تمام هدف طالب علم، رسیدن به حقایق است.

 

وی با اشاره به این که یک تفکر وقتی حقیقت دارد که محتوای ذهن، تجلی یک موجود خارج از ذهن باشد، ابراز داشت: اگر آنچه در ذهن ماست با قوانین خلقت و معادلات آن منطبق نباشد حق نیست و باطل است چرا که ذهن ما یک تصوری برای خودش ایجاد کرده که فقط در محدوده همین ذهن فایده دارد و خارج از ذهن ناکارآمد است.

 

دکتر رضازاده با اشاره به این که علم، الفاظ و عبارات نیست بلکه حقایقی است که در نفس احساس می شود، بیان داشت: برای دستیابی به علم باید به مشاهده و تحلیل پرداخت و آنچه مهم است دست یابی به تحلیل ها است که در نتیجه آن لمس و احساس واقعیت در نفس ایجاد می شود، از این رو اگر قدرت تحلیل نداشته باشیم نمی توانیم به حقایق دست پیدا کنیم.

 

وی در پایان با اشاره به روایت امام علی علیه السلام که می فرمایند: ما العِلْمُ اِلّا مَا حَوَاهُ الصَّدْرُ، علمی ‌واقعی و مفید است که در درون انسان لمس شود و فقط ذهنی نباشد، خاطرنشان کرد: محتویات ذهن تابع اراده ما هستند و اگر انسان خود را با این عالم (خارج از ذهن) هماهنگ نکند وجودش به خطر می افتد بنابراین باید به این مساله توجه داشت.

 

گفتنی است در پایان این مراسم از نفرات برگزیده جشنواره علامه حلی مدرسه ای تقدیر بعمل آمد.

 

نفر اول سرکار خانم:الهه حقیقی با عنوان مقاله : بازخوانی انگیزه های ایجاد وحدت و راهکارهای آن در اندیشه امام خمینی (ره)

 

نفر دوم سرکار خانم راحله اینانلو با عنوان مقاله : راهکارهای رضایتمندی از زندگی در پرتو قرآن و حدیث

 

نفر سوم سرکار خانم پرستو رحیم دوست با عنوان مقاله: چگونگی افزایش مشارکت افراد جامعه در سیاست از منظر آیات و روایات

 

شایسته تقدیر سرکار خانم زهرا لری گشت با عنوان مقاله: عوامل بروز خسران از منظر آیات و روایات

 

 

 

اختتامیه جشنواره علامه حلی الهه حقیقی جشنواره اندیشوران جشنواره علامه حلی مدرسه ای حوزه علمیه کوثر فردیس راحله اینانلو زهرا لری گشت نشست علمی نشست علمی پژوهشی پرستو رحیم دوست
اختتامیه دومین جشنواره اندیشوران کوثر علامه حلی مدرسه ای به روایت تصویر
ارسال شده در 19 مهر 1401 توسط افشار در خبرنامه پژوهش حوزه علمیه کوثر

 

 

جشنواره علامه حلی مدرسه ای

جشنواره علامه حلی مدرسه ای

جشنواره علامه حلی مدرسه ای

 

جشنواره علامه حلی مدرسه ای

جشنواره علامه حلی مدرسه ای

جشنواره علامه حلی مدرسه ای

جشنواره علامه حلی مدرسه ای

جشنواره علامه حلی مدرسه ای

اختتامیه جشنواره اختتامیه جشنواره علامه حلی جشنواره اندیشوران کوثر جشنواره علامه حلی حوزه علمیه کوثر فردیس مدرسه علمیه عالی کوثر فردیس
اختتامیه دومین جشنواره مدرسه ای اندیشوران کوثر
ارسال شده در 17 مهر 1401 توسط افشار در خبرنامه پژوهش حوزه علمیه کوثر

 

 

جشنواره

 

 

 مدرسه علمیه عالی کوثر برگزار می کند:

 

اختتامیه دومین جشنواره اندیشوران کوثر (علامه حلی مدرسه ای)

 

همراه با نشست علمی با موضوع: جایگاه پژوهش در پیشبرد اهداف علمی جامعه

 

با حضور خانم دکتر رضازاده

 

زمان : دوشنبه 18 مهر ساعت 9:30

مکان: سالن اجتماعات مجتمع آموزشی پژوهشی کوثر

 

 

 

 

اختتامیه جشنواره جشنواره 1401 جشنواره اندیشوران کوثر جشنواره مدرسه ای علامه حلی حوزه علمیه کوثر فردیس طلاب استان البرز
کدام گشت؟؟ کدام ارشاد؟؟!!
ارسال شده در 10 مهر 1401 توسط افشار در متفرقه

 

 

گشت ارشاد

 

میگویند قصه جمع شد و من خنده ام میگیرد. آقایان کمی تامل کنید. وقتی با فهم و معرفت بیدار نشیم باید با خون و آتش بیدار شویم. چاره ای نیست. راه دیگه ای هم نیست. گشت میزدید که چی رو پیدا کنید وقتی همه چیز جلوی چشمتان بود. همین آقا و خانم سلبریتی جلوی چشمتان نبود؟ کاری به موضع گیریهای نمک به حرامی و دیکته شده شان ندارم، کاری به افتخار خرید وسایل خانه از فرانسه و زاییدن در کانادایشان ندارم، کاری به مسخره کردن ارزشهایتان و امیدتان و هویتتان ندارم، به همان ملاک که به دخترکان مترو سوار تذکر میدادید، به همان ملاک چرا اینجا خفه بودید؟ دیدن و پیدا کردن اینها گشت زدن لازم داشت واقعا؟

 

من بیست سال است طلبه ام، در میانه آشوبهای تهران حتی با همین لباس مقدس رفته ام، کمتر از انگشتان یک دست توهین شنیده ام، همیشه احترام بوده و تکریم. اما چند روز پیش یک دختر و پسر نوجوان به خودم و خانواده ام به خیال خود توهین کردند. چیزی هم نگفتند فقط گفتند الهی بمیرید. جلوی خانواده ام سکوت کردم، هنوز از اینکه چرا سکوت کردم اذیتم، در رنجم. چرا حرف دلم را بهشان نگفتم. میخواستم بگویم. الهی بمیرم و فدای شما شوم. الهی بمیرم که شما امروز به خاطر ندانمکاری امثال من اینطور از لباس من و چادر همسر و دخترم نفرت در دلتان جمع نشود. الهی بمیرم برایتان تا شما بمانید و رشد کنید و بفهمید و بساط ظلم را جمع کنید. بساط واقعی و نه توهمی، نه آنچه در ذهنتان ساخته اند به زور و اجبار و‌ قلدری.

 

آنانکه برای جمع کردن بساط کثیف اینستا و واتساپ و هر زمین بازی لجن صهیونیستی، چرتکه میانداختند و حساب کتاب میکردند که اینقدر مشاغل داریم و اینقدر بیکار میشوند و این قدر مردم اذیت میشوند و این قدر آقازاده ها کمتر خودنمایی میکنند و باباهاشان اذیت میشوند و این قدر سلبریتی ها کمتر دنس میدهند و مدیران ارشادمان تاب غصه شان را ندارند.

 

حالا چرا چرتکه هایشان را روی میز نمیگذارند حساب کتاب کنیم؟ قیمت این دختر و پسر و نوجوانهای کف خیابان تک تک شان چند؟ قیمت نفرتی که سلبریتی های حرام لقمه در دلهایشان میکارند چند؟ قیمت ارشادی که بابش را میبندد این مجازی رهای بی صاحب صاحب شیطان، چند؟ قیمت دعوای دختر بیگناه و مادر چادریش در خانه چند؟ قیمت بانک و ماشین و موتور و سطل آشغالها را که میفهمید لعنتی ها، قیمت آنها چند؟ قیمت خون های ریخته شده جوانان بیگناه و چادرهای معصومانه زنان شجاع ما چند؟ چرتکه بیندازید لااقل.

 

مدیونید اگر چند دقیقه یک دختر نوجوان حتی زامبی شده بدست مجازی صهیونیست را نگه دارید و کتایون ریاحی و معتمد اریا و فلان بازیگر و آن بازیکن بی شرف فوتبال را آزاد بگذارید و بعد دوباره در صدا و سیما و غیر آن دعوتشان کنید تا تماشاچی برایشان جمع کنید.

 

مدیونید اگر گشت ارشادهایتان شکمباره های بالاشهری سر و بدن برهنه و حرمت شکن را رها کنند و دم در مترو و اتوبوس و تاکسی گشت بزنند. مدیونید اگر از جمع کردن زمین بازی دشمن در مجازی ذره ای عقب بنشینید. مدیونید اگر سلبریتی ها را علنی محاکمه نکنید که توضیح دهند به کدام حجت و دلیلی نظام را متهم به آدم کشی و پنهان کاری کردند تا بفهمیم فرقشان با گوگوش و داریوش و نونوش و جوجوش و تتلو و کوفت و زهرمار چیست واقعا.

 

بله جمع کردن این عنکبوتهای نامقدس، جرات میخواهد، عدالت در گشت ارشاد جرات میخواهد، معرفت میخواهد. و اگر با معرفت نفهمیم با خون و آتش باید بفهمیم و وای به حال آنها که با خون و آتش هم نمیفهمند.

 

✍ علی مهدیان

آشوب آشوبگر اغتشاش1401 اغتشاشات 1401 بد حجابی بی حجاب جریان اغتشاشات اخیر علی مهدیان مامور گشت ارشاد مهسا امینی گشت ارشاد نظر دهید »
ترجمه و شرح حکمت 257 نهج البلاغه: خانواده پایدار و پاداش شاد کردن دیگران
ارسال شده در 9 مهر 1401 توسط افشار در جشنواره

 

 

حکمت 257

 

 

وَ قَالَ (علیه السلام) لِكُمَيْلِ بْنِ زِيَادٍ النَّخَعِيِّ: يَا كُمَيْلُ مُرْ أَهْلَكَ أَنْ يَرُوحُوا فِي كَسْبِ الْمَكَارِمِ، وَ يُدْلِجُوا فِي حَاجَةِ مَنْ هُوَ نَائِمٌ؛ فَوَالَّذِي وَسِعَ سَمْعُهُ الْأَصْوَاتَ، مَا مِنْ أَحَدٍ أَوْدَعَ قَلْباً سُرُوراً إِلَّا وَ خَلَقَ اللَّهُ لَهُ مِنْ ذَلِكَ السُّرُورِ لُطْفاً، فَإِذَا نَزَلَتْ بِهِ نَائِبَةٌ جَرَى إِلَيْهَا كَالْمَاءِ فِي انْحِدَارِهِ حَتَّى يَطْرُدَهَا عَنْهُ، كَمَا تُطْرَدُ غَرِيبَةُ الْإِبِلِ. و درود خدا بر او، فرمود: اى كميل خانواده ات را فرمان ده كه روزها در به دست آوردن بزرگوارى، و شب ها در رفع نياز خفتگان بكوشند. سوگند به خدايى كه تمام صداها را مى شنود، هر كس دلى را شاد كند، خداوند از آن شادى لطفى براى او قرار دهد كه به هنگام مصيبت چون آب زلالى بر او باريدن گرفته و تلخى مصيبت را بزدايد چنان كه شتر غريبه را از چراگاه دور سازند.

 

امام عليه السلام خطاب به كميل بن زياد نخعى كه يكى از ياران عالم و دانشمند وباتقواى او بود دو نكته مهم را گوشزد كرده، مى‌فرمايد: «اى كميل! خانواده را دستور ده كه روزها در كسب فضايل و مكارم بكوشند و شامگاهان در انجام حوائج مردمى كه در خوابند تلاش كنند»؛ (يَا كُمَيْلُ، مُرْ أَهْلَکَ أَنْ يَرُوحُوا فِي كَسْبِ آلْمَكَارِمِ، وَيُدْلِجُوا فِي حَاجَةِ مَنْ هُوَ نَائِمٌ).


سپس مى‌افزايد: «سوگند به كسى كه تمام صداها را مى‌شنود، هركس سرور وخوشحالى در قلبى ايجاد كند خدا از آن سرور برايش لطفى مى‌آفريند كه هرگاه مصيبتى بر او وارد شود اين لطف همچون آب (در يك سطح شيب‌دار به سرعت) به سوى او سرازير شود تا آن مصيبت را از وى (بشويد و) دور سازد، همان‌گونه كه شتر بيگانه از گله (يا از چراگاه خصوصى) رانده مى‌شود»؛ (فَوَالَّذِي وَسِعَ سَمْعُهُ الاَْصْوَاتَ، مَا مِنْ أَحَدٍ أَوْدَعَ قَلْباً سُرُوراً إِلاَّ وَخَلَقَ آللّهُ لَهُ مِنْ ذلِکَ السُّرُورِ لُطْفاً. فَإِذَا نَزَلَتْ بِهِ نَائِبَةٌ جَرَى إِلَيْهَا كَالْمَاءِ فِي آنْحِدَارِهِ حَتَّى يَطْرُدَهَا عَنْهُ كَمَا تُطْرَدُ غَرِيبَةُ الاِْبِلِ).


امام عليه السلام در نكته اوّل، برنامه زندگى را چنين تنظيم مى‌فرمايد كه در بخشى از آن انسان باايمان بايد به خودسازى و كسب فضايل مشغول باشد، بر علم خود بيفزايد، از تجارب ديگران استفاده كند، صفات برجسته انسانى را در خود پرورش دهد، رذايل اخلاقى را دور نمايد و به سوى كمال انسانى سير كند، و در بخش ديگر به دنبال حل مشكلات مردم باشد.

بنابراين كسانى كه تنها به اصلاح خويش مى‌پردازند و كارى براى حل مشكلات ديگران انجام نمى‌دهند از حقيقت اسلام دورند. همچنين كسانى كه براى انجام حوائج مردم تلاش مى‌كنند و از خود غافلند آن‌ها نيز بيگانه‌اند؛ مسلمان واقعى كسى است كه هم به اصلاح خويش بپردازد و هم به حل مشكلات مردم توجّه كند.


تعبير به «يروح» كه از ماده «رواح» به معناى سير در روز يا سير در بعد از ظهر است (و در اين‌جا مناسب معناى اوّل است، زيرا آن را در مقابل سير در شب قرار داده) نشان مى‌دهد كه بخش اول تلاش و فعاليت انسان بايد در كسب فضايل ومكارم باشد، چراكه انسان تا خود را نسازد نمى‌تواند به ديگران بپردازد.


البته مكارم اخلاق، تمام فضايل اخلاقى را كه در آيات و روايات و كتب علماى اخلاق وارد شده است شامل مى‌شود؛ ولى در بعضى از روايات، انگشت روى موارد خاصى گذاشته شده كه درواقع بخش‌هاى مهم مكارم اخلاق است؛ از جمله در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم: «مكارم اخلاق ده چيز است. اگر مى‌توانى تمام آن‌ها در تو باشد انجام ده… راوى سؤال مى‌كند: آن‌ها چيست؟

امام عليه السلام مى‌فرمايد: «صِدْقُ الْيَأْسِ (البأس) وَصِدْقُ اللِّسَانِ وَأَدَاءُ الأَمَانَةِ وَصِلَةُ الرَّحِمِ وَإِقْرَاءُ الضَّيْفِ وَإِطْعَامُ السَّائِلِ وَالْمُكَافَأَةُ عَلَى الصَّنَائِعِ وَالتَّذَمُّمُ لِلْجَارِ وَالتَّذَمُّمُ لِلصَّاحِبِ وَرَأْسُهُنَّ الْحَيَاءُ؛ راستگو بودن در اظهار يأس از آنچه در دست مردم است و نظر به لطف خدا داشتن (يا راستگو بودن در مقام ابراز شجاعت در برابر دشمنان) و راستگويى و اداى امانت و صله رحم و پذيرايى از ميهمان وسير كردن گرسنگان و جبران كردن نيكى‌هاى مردم و تعهد داشتن در برابر همسايگان و تعهّد داشتن در برابر دوستان و رأس همه آن‌ها حياست».


تعبير به «يُدْلِجُوا» از ماده «اِدْلاج» كه به معناى سير در ابتداى شب يا تمام شب است اشاره به اين است كه انسان بايد خدماتش به مردم بى سر و صدا و غالبآ مخفيانه باشد مخصوصاً با تعبير «مَنْ هُوَ نائِمٌ» (كسى كه در خواب است) تا آبروهاى آن‌ها محفوظ بماند و در برابر ديگران شرمنده نشوند. اين يك برنامه جامع و كامل است كه زندگى فردى و اجتماعى را كاملاً اصلاح مى‌كند.

دنياى مادى امروز، كمك‌رسانى به نيازمندان را تحت برنامه‌هاى محدود، در اختيار دولت‌ها قرار مى‌دهد و افراد، كمتر مسئوليتى براى خود قائلند، در حالى كه در اسلام چنين نيست؛ همه كسانى كه توانايى دارند، در برابر مشكلات ونيازهاى حاجتمندان مسئوليت دارند تا آن‌جا كه پيغمبر اكرم صلي الله عليه و آله در حديث معروفى مى‌فرمايد: «وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لا يُوْمِنُ بِي عَبْدٌ يَبِيتُ شَبْعَانَ وَأَخُوهُ أَوْ قَالَ جَارُهُ الْمُسْلِمُ جَائِعٌ؛ سوگند به كسى كه جان محمد در دست قدرت اوست كسى كه شب سير بخوابد و برادر مسلمانش (يا فرمود: همسايه مسلمانش) گرسنه باشد به من (كه پيغمبر اسلام) ايمان نياورده است».


در نامه معروف امام عليه السلام به «عثمان بن حنيف انصارى» (نامه 45) نيز همين معنا با تعبير جامع ديگرى آمده است، آن‌جا كه مى‌فرمايد: «هَيْهَاتَ أَنْ يَغْلِبَنِي هَوَايَ وَيَقُودَنِي جَشَعِي إِلَى تَخَيُّرِ الأَطْعِمَةِ وَلَعَلَّ بِالْحِجَازِ أَوِ الْيَمَامَةِ مَنْ لا طَمَعَ لَهُ فِي الْقُرْصِ وَلا عَهْدَ لَهُ بِالشِّبَعِ أَوْ أَبِيتُ مِبْطَاناً وَحَوْلِي بُطُونٌ غَرْثَى وَأَكْبَادٌ حَرَّى؛ هيهات كه هواى نفس بر من چيره شود و حرص و طمع مرا وادار به انتخاب طعام‌هاى لذيذ نمايد در حالى كه شايد در سرزمين حجاز يا يمامه (يكى از مناطق شرقى عربستان) كسى باشد كه حتى اميد براى به دست آوردن يك قرص نان نداشته و هرگز شكمى سير به خود نديده باشد. آيا من با شكمى سير بخوابم در حالى كه در اطراف من شكم‌هاى گرسنه و جگرهاى تشنه باشد».


آن‌گاه امام عليه السلام در ادامه اين سخن به نكته ديگرى پرداخته كه نكته اوّل را كامل‌تر مى‌كند و آن، دستور به شاد كردن دل‌هاى افسرده است.

در اين‌جا امام عليه السلام پاداش بزرگى را براى چنين اشخاصى ذكر مى‌كند و آن اين‌كه اين ادخال سرور در قلب انسان نه‌تنها در سراى ديگر به يارى انسان مى‌شتابد، بلكه در همين دنيا نيز مأموريت دارد كه در مشكلات، او را يارى كند و مصائب و حوادث تلخ را به شدت از او دور سازد. امام عليه السلام براى بيان تأثير سرعت آن به دو مثال پرداخته است: نخست جريان آب در يك سراشيبى و دوم دور ساختن شترهاى بيگانه از مرتع اختصاصى.


در احاديث اسلامى نيز درمورد ادخال سرور در قلب مؤمنان به‌طور خاص، يا انسان‌ها به‌طور عام، روايات زيادى وارد شده است؛ از جمله كلينى؛ در جلد دوم كافى بابى تحت عنوان «اِدْخالُ السُّرُورِ عَلَى الْمُؤمِنينَ» ذكر كرده و شانزده روايت در آن آورده است؛ از جمله در حديثى از پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله نقل مى‌كند. «مَنْ سَرَّ مُوْمِناً فَقَدْ سَرَّنِي وَمَنْ سَرَّنِي فَقَدْ سَرَّ اللَّهَ؛ كسى كه مؤمنى را مسرور كند مرا مسرور ساخته و كسى كه مرا مسرور كند خدا را مسرور كرده است».


در حديث ديگرى از رسول خدا صلي الله عليه و آله مى‌خوانيم: «إِنَّ أَحَبَّ الأَعْمَالِ إِلَى اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ إِدْخَالُ السُّرُورِ عَلَى الْمُوْمِنِينَ؛ محبوب‌ترين اعمال نزد خداوند، وارد كردن سرور بر مؤمنان است».


از امام صادق عليه السلام روايت گويايى در اين زمينه نقل شده است كه خلاصه‌اش اين است: «هنگامى كه در قيامت انسانِ باايمان از قبرش خارج مى‌شود شخصى (نورانى) از قبر با او برمى‌خيزد و او را بشارت به خير مى‌دهد ودر تمام مراحل قيامت با اوست و از ترس و وحشت او مى‌كاهد تا زمانى كه او را وارد بهشت مى‌سازد. شخص مؤمن از او مى‌پرسد: تو كيستى كه همراه من آمدى و در تمام اين مسير مونس من بودى؟ مى‌گويد: «أَنَا السُّرُورُ الَّذِي كُنْتَ تُدْخِلُهُ عَلَى إِخْوَانِکَ فِي الدُّنْيَا خُلِقْتُ مِنْهُ لاُِبَشِّرَکَ وَأُونِسَ وَحْشَتَکَ؛ من همان سرورى هستم كه بر برادرانت در دنيا وارد ساختى. من از آن آفريده شدم كه تو را بشارت دهم ومونس تنهايى و وحشت تو باشم».

 

https://ahlolbait.com

اخلاق خانواده پایدار امام علی و خانواده تربیت خانواده جشنواره خانواده پایدار حکمت 257 نهج البلاغه حکمت های نهج البلاغه خانواده پایدار شاد کردن دیگران شادی در اسلام نهج البلاغه نظر دهید »
حکمت 38 نهج البلاغه: خانواده پایدار و اخلاق نیکو
ارسال شده در 6 مهر 1401 توسط افشار در جشنواره

 

 

حکمت38

 

 

وَ قَالَ (علیه السلام) لِابْنِهِ الْحَسَنِ (علیه السلام):
يَا بُنَيَّ احْفَظْ عَنِّي أَرْبَعاً وَ أَرْبَعاً، لَا يَضُرُّكَ مَا عَمِلْتَ مَعَهُنَّ: إِنَّ أَغْنَى الْغِنَى الْعَقْلُ، وَ أَكْبَرَ الْفَقْرِ الْحُمْقُ، وَ أَوْحَشَ الْوَحْشَةِ الْعُجْبُ، وَ أَكْرَمَ الْحَسَبِ حُسْنُ الْخُلُقِ. يَا بُنَيَّ إِيَّاكَ وَ مُصَادَقَةَ الْأَحْمَقِ، فَإِنَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَنْفَعَكَ فَيَضُرُّكَ؛ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَادَقَةَ الْبَخِيلِ، فَإِنَّهُ يَقْعُدُ عَنْكَ أَحْوَجَ مَا تَكُونُ إِلَيْهِ؛ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَادَقَةَ الْفَاجِرِ، فَإِنَّهُ يَبِيعُكَ بِالتَّافِهِ؛ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَادَقَةَ الْكَذَّابِ، فَإِنَّهُ كَالسَّرَابِ يُقَرِّبُ عَلَيْكَ الْبَعِيدَ وَ يُبَعِّدُ عَلَيْكَ الْقَرِيبَ.

به فرزند خود امام حسن (ع) فرمود: اى فرزند، از من چهار و چهار چيز را به خاطر بسپار كه چون كارهايت را به آنها به انجام رسانى، هرگز زيانى به تو نرسد: برترين بى نيازيها عقل است و بزرگترين بينواييها حماقت است و ترسناكترين ترسها خودپسندى است و گراميترين حسب و نسب، خلق نيكوست. اى فرزند، بپرهيز از دوستى با احمق، زيرا احمق خواهد كه به تو سود رساند، ولى زيان مى رساند و بپرهيز از دوستى با بخيل كه او چيزى را كه بسيار به آن نيازمند هستى از تو دريغ مى دارد و بپرهيز از دوستى با تبهكار كه تو را به اندك چيزى مى فروشد. و بپرهيز از دوستى دروغگو، كه او چون سراب است، دور را نزديك نشان مى دهد و نزديك را دور مى نماياند.

 

امام(علیه السلام) در این گفتار پربار حکمت آمیزش خطاب به فرزندش امام حسن مجتبى(علیه السلام) و در واقع خطاب به همه انسان ها مى فرماید: «فرزندم! چهار چیز و چهار چیز را از من حفظ کن که با آن هر کار کنى به تو زیان نخواهد رسید»; (قَالَ لاِْبْنِهِ الْحَسَنِ(علیه السلام): یَا بُنَیَّ، احْفَظْ عَنِّی أَرْبَعاً، وَأَرْبَعاً، لاَ یَضُرُّکَ مَا عَمِلْتَ مَعَهُنَّ).


در اینجا این سؤال پیش مى آید که امام(علیه السلام) چرا نفرمود من هشت چیز را به تو توصیه مى کنم، بلکه فرمود: چهار چیز و چهار چیز.


پاسخ سؤال این است که امام مى خواهد بدین وسیله مخاطب را متوجه تفاوت این دو را با هم سازد، زیرا چهار قسمت اول ناظر به صفات «اخلاقى» است و چهار قسمت دوم ناظر به امور «رفتارى» و اضافه بر این چهار قسمت اول از باب اوامر است و چهار قسمت دوم از باب نواهى.


امام در چهار قسمت اول نخست مى فرماید: «(فرزندم) بالاترین سرمایه ها عقل است»; (إِنَّ أَغْنَى الْغِنَى الْعَقْلُ).
انسانى که داراى عقل کافى است هم از نظر معنوى غنى است و هم از نظر مادى; از نظر معنوى عقل، او را به سوى خدا و اعتقاد صحیح و فضایل اخلاقى و اعمال صالحه دعوت مى کند، زیرا عواقب شوم رذایل اخلاقى را به خوبى درک مى نماید و او را از آن باز مى دارد و در امور مادى با حسن تدبیر و همکارى صحیح با دیگران و تشخیص دوست و دشمن و درک فرصت ها و استفاده صحیح از نیروى دیگران به فواید و برکات مادى مى رساند، بنابراین سرمایه پیروزى در دنیا و آخرت عقل است.


استثنایى که بعضى از شارحان به این اصل کلى زده اند که منظور از عقل، آنجاست که از طریق مشورت نتوان کارى کرد صحیح به نظر نمى رسد، زیرا در مورد مشورت نیز عقل است که انسان را به استفاده از افکار دیگران و عمل کردن به نتیجه مشورت دعوت مى کند.


در حدیثى از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) مى خوانیم: «قِوَامُ الْمَرْءِ عَقْلُهُ وَلاَ دِینَ لِمَنْ لاَ عَقْلَ لَهُ; اساس کار انسان عقل اوست و آن کس که عقل ندارد دین ندارد».(1)


در حدیث دیگرى از امیر مؤمنان مى خوانیم: «اَلْعَقْلُ مَرْکَبُ الْعِلْمِ وَ الْعِلْمُ مَرْکَبُ الْحِلْمِ; عقل مرکب علم و دانش و علم مرکب حلم (و اخلاق) است».(2)


در حدیث دیگرى از پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) مى خوانیم: «مَا قَسَمَ اللَّهُ لِلْعِبَادِ شَیْئاً أَفْضَلَ مِنَ الْعَقْلِ فَنَوْمُ الْعَاقِلِ أَفْضَلُ مِنْ سَهَرِ الْجَاهِل; خداوند چیزى برتر از عقل در میان بندگانش تقسیم نکرده، لذا خواب عاقل برتر از بیدارى (و شب زنده دارى) جاهل است».(3)


در حدیث دیگرى در کتاب شریف کافى «اصبغ بن نباته» از على(علیه السلام) نقل مى کند که جبرئیل بر آدم نازل شد و گفت: من مامورم تو را در میان سه چیز مخیر سازم که یکى را بر گزینى و آن دو را رها سازى. آدم گفت: آن سه چیز کدام است؟ جبرئیل گفت: عقل و حیا و دین است. آدم گفت: من عقل را برگزیدم. جبرئیل به حیا و دین گفت: شما برگردید و عقل را رها کنید. آنها گفتند: اى جبرئیل «إِنَّا أُمِرْنَا أَنْ نَکُونَ مَعَ الْعَقْلِ حَیْثُ کَانَ; ما ماموریم هر جا که عقل است با او باشیم. جبرئیل گفت پس به ماموریت خود عمل کنید و به آسمان رفت».(4)


البته منظور از عقل در اینجا کمال عقل است، زیرا آدم داراى عقل بود که در این گزینش آن را برگزید.


نقطه مقابل جمله اول چیزى است که امام(علیه السلام) در دومین جمله از گفتار حکیمانه خود بیان کرده است. مى فرماید «بزرگ ترین فقر حماقت و نادانى است»; (وَأَکْبَرَ الْفَقْرِ الْحُمْقُ).


زیرا آدم احمق هم آخرت خود را به باد مى دهد و هم دنیایش را. او منافع زودگذر را بر سعادت جاویدانش مقدم مى دارد و لذت ناپایدار را بر سعادت پایدار. به همین دلیل روز رستاخیز دستش از حسنات تهى است و پشتش از بار سیئات سنگین. در دنیا نیز بر اثر ندانم کارى ها دوستان خود را از دست مى دهد و منافع آنى را بر درآمدهاى آینده مقدم مى شمرد. بخل و تنگ نظرى که لازمه حماقت است مردم را به او بدبین مى کند و تدبیر لازم براى تمشیت امور مادى را از دست مى دهد وبه همین دلیل فقر عقل باعث فقر در زندگى مادى او نیز مى شود.


یکى از مشکلات مهم کار احمق نیز مشکل بودن درمان اوست، زیرا او مانند بیمارى است که نه دارو مى خورد و نه پرهیز مى کند. مطابق آنچه مرحوم مفید در کتاب اختصاص آورده در حدیثى از امام صادق(علیه السلام) مى خوانیم: «إنَّ عیسَى بْنَ مَرْیَمَ قالَ: دَاوَیْتُ الْمَرْضَى فَشَفَیْتُهُمْ بِإِذْنِ اللَّهِ وَأَبْرَأْتُ الاَْکْمَهَ وَالاَْبْرَصَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَعَالَجْتُ الْمَوْتَى فَأَحْیَیْتُهُمْ بِإِذْنِ اللَّهِ وَعَالَجْتُ الاَْحْمَقَ فَلَمْ أَقْدِرْ عَلَى إِصْلاَحِه; حضرت عیسى بن مریم گفت: من بیماران (غیر قابل علاج) را مداوا کردم و آنها را به اذن خدا بهبودى بخشیدم. نابیناى مادرزاد و مبتلا به بیمارى برص را به اذن خدا شفا دادم حتى مردگان را به اذن خدا زنده کردم; ولى به سراغ معالجه احمق رفتم و نتوانستم او را اصلاح کنم.(5)


در ذیل حدیث بالا تفسیرى براى احمقِ غیر قابل علاج آمده; هنگامى که از آن حضرت سؤال کردند احمق کیست گفت: احمق کسى است که تنها به رأى خود و شخص خود عقیده دارد و تمام فضیلت را براى خود روا مى دارى و چیزى بر ضد خود قائل نیست، حق را به طور کامل براى خود مى شمرد و هیچ حقى براى دیگرى بر خود روا نمى داند. این همان احمقى است که راهى براى درمان او نیست.


در این که احمق چه کسى است نیز روایات متعددى از معصومان(علیهم السلام) وارد شده است. در حدیثى از امام امیرمؤمنان على(علیه السلام) در کلمات قصار مى خوانیم: «مَنْ نَظَرَ فِی عُیُوبِ النَّاسِ فَأَنْکَرَهَا ثُمَّ رَضِیَهَا لِنَفْسِهِ فَذَلِکَ الاَْحْمَقُ بِعَیْنِهِ; کسى که عیوب مردم را مى بیند و آن را بد مى شمرد سپس آن را براى خود مى پذیرد، او عینا آدم احمقى است».(6)


از تفسیرهایى که براى احمق در بالا ذکر شد روشن مى شود که چرا احمق هم دین خود را از دست مى دهد و هم دنیاى خود را.


در تواریخ داستان هاى زیادى از افراد احمق نقل شده که نشان مى دهد تا چه اندازه آنها از نظر اعتقاد و مسائل اجتماعى ناتوان هستند. در شرح نهج البلاغه علاّمه شوشترى آمده است که روزى یکى از خلفا در عید فطر یا قربان به سوى مصلاّ مى رفت، طبل ها در مقابل او مشغول به زدن بودند و پرچم ها در بالاى سر او در اهتزاز مرد نادانى حضور داشت سر به آسمان بلند کرد و عرض کرد: «أللّهُمَّ لا طَبْلَ إلاّ طَبْلُکَ; خداوندا طبل تنها طبل توست!» کسى به او گفت: این سخن را نگو. خدا طبل ندارد. گریه کرد و گفت: پس فکر مى کنید او هنگامى که مى آید تک و تنهاست نه طبلى جلوى او مى نوازند و نه پرچمى بالاى سر اوست. در این صورت او از خلیفه زمان ما هم پایین تر است.


در عیون الاخبار «ابن قتیبه دینورى» طبق نقل علاّمه شوشترى آمده است شخص احمقى مى گفت من اسم گرگى که یوسف را خورد مى دانم; اسمش فلان بود. به او گفتند: یوسف را گرگ نخورد. گفت: پس این اسم، اسم همان گرگى است که یوسف را نخورد.(7)


سپس در سومین جمله از این کلمات نورانى مى فرماید: «بدترین تنهایى و وحشت خودبینى و خودپسندى است»; (وَأَوْحَشَ الْوَحْشَةِ الْعُجْبُ).


«وحشت» در لغت هم به معناى تنهایى آمده است و هم به معناى ترس و ناراحتى ناشى از آن و به یقین، افراد خودبزرگ بین دوستان خود را به زودى از دست مى دهند، زیرا مردم حاضر نیستند زیر بار چنین افراد خودبین و خودخواهى بروند و به این ترتیب در زندگى تنهاى تنها مى مانند.


در حدیثى از امیرمؤمنان(علیه السلام) که در غررالحکم آمده مى خوانیم: «آفَةُ اللُّبِّ العُجْبُ; آفت عقل خودبینى و خودپسندى است».(8)


در حدیث دیگرى از همان حضرت در همان منبع آمده است: «إزراءُ الرَّجُلِ عِلَّةَ نَفْسِهِ بُرْهانُ رِزانَةِ عَقْلِهِ وَ عِنْوانُ وُفُورِ فَضْلِهِ وَ إعْجابُ الْمَرْءِ بِنَفْسِهِ بُرْهانُ نَقْصِهِ وَ عُنْوانُ ضَعْفِ عَقْلِهِ; خورده گیرى انسان نسبت به خویشتن (و کارهاى خود) دلیل بر قوت عقل او و گواه فزونى فضل اوست و خودپسندى انسان دلیل بر نقص او و گواه ضعف عقل اوست».(9)


سرانجام در چهارمین دستور انسان ساز مى فرماید: «برترین حسب و نسب اخلاق نیک است»; (وَأَکْرَمَ الْحَسَبِ حُسْنُ الْخُلُقِ).


حسب در لغت هم به شرافت هاى ذاتى و صفات برجسته اطلاق شده و هم به شرافت پدران و اجداد، بنابراین منظور امام این است که بالاترین شرافت ذاتى و اکتسابى از پدران و اجداد دارا بودن حسن خلق است، زیرا بیش از هر چیز جاذبه دارد و قلوب را متوجه انسان مى کند و شرافت هاى دیگر تا این حد توان ندارند.


درباره اهمیت حسن خلق آیات و روایات فراوانى وارد شده تا آنجا که قرآن حسن خلق را یکى از عوامل مهم پیروزى پیغمبر مى شمرد و مى فرماید: «(فَبِما رَحْمَة مِنَ اللّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ کُنْتَ فَظًّا غَلیظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ); پس تو به لطف و رحمت الهى با آنان نرمخو شدى و اگر درشت خوى و سخت دل بودى بى شک از گرد تو پراکنده مى شدند» و در جاى دیگر خطاب به پیغمبر اکرم مى فرماید: «(وَإِنَّکَ لَعَلى خُلُق عَظیم); تو اخلاق بسیار برجسته اى دارى».(10) تأثیر این اخلاق در پیشرفت پیغمبر به اندازه اى بود که بعضى آن را به عنوان معجزه اخلاقى پیغمبر مى شمرند.


در حدیثى از پیغمبر اکرم مى خوانیم: «حُسْنُ الْخُلُقِ یُثْبِتُ الْمَوَدَّةَ; اخلاق خوب دوستى را (با مردم) تثبیت مى کند».(11)


در فواید حسن خلق از امیر مؤمنان در غررالحکم چنین آمده است: «حُسْنُ الْخُلْقِ یَدِّرُ الاْرْزاقِ وَیُونِسُ الرِّفاقَ; حسن خلق روزى انسان را فراوان مى سازد و به دوستان آرامش مى بخشد».(12)


ما خود مى بینیم که افراد صاحب حسن خلق در زندگى مادى خویش نیز بسیار موفق اند، همان گونه که در بحارالانوار از على(علیه السلام) نقل شده: «فِی سَعَةِ الاَْخْلاَقِ کُنُوزُ الاَْرْزَاق; در حسن خلق گنج هاى روزى نهفته شده است».(13)


امام(علیه السلام) بعد از ذکر این چهار جمله حکمت آمیز درباره عقل و حمق و عُجب و حسن خلق به چهار نکته دیگر درباره ترک دوستى با چهار گروهى که صفات زشتى دارند مى پردازد.


نخست مى فرماید: «فرزندم از دوستى با احمق برحذر باش، چرا که او مى خواهد به تو منفعت برساند ولى زیان مى رساند (زیرا بر اثر حماقتش سود و زیان را تشخیص نمى دهد)»; (یَا بُنَیَّ، إِیَّاکَ وَمُصَادَقَةَ الاَْحْمَقِ، فَإِنَّهُ یُرِیدُ أَنْ یَنْفَعَکَ فَیَضُرَّکَ).


«مصادقت» به معناى دوستى است و مى دانیم دوستى افراد با یکدیگر سرنوشت آنها را به هم پیوند مى زند و هر یک در زندگى دیگرى تأثیر مى گذارد.


احمق کسى است که بر اثر نادانى گرفتار اشتباهات بزرگ مى شود; خوب را بد و بد را خوب مى پندارد. تنها به ظاهر امور قضاوت مى کند غافل از این که گاه آنچه ظاهرش زیان آور است باطنى پرسود دارد و یا آنچه آغازش ضرر دارد پایانش بسیار پرفایده است.


به همین دلیل گاه با اصرار، دوست خود را وادار به انجام کارى مى کند که عاقبت دردناکى دارد و به عکس از کارى باز مى دارد که سرانجامش بسیار قرین موفقیت و سعادت است و چون وسوسه هاى چنین فرد احمقى خواه ناخواه ممکن است در انسان اثر بگذارد، امام مى فرماید پیوند دوستى خود را با چنین افرادى قطع کن.


در بعضى از روایات آمده است که با احمق مشورت نکنید: امام صادق(علیه السلام) مطابق آنچه در کتاب تحف العقول آمده است مى فرماید: «لاَ تُشَاوِرْ أَحْمَقَ; با فرد نادان مشورت نکن (که از آن زیان خواهى دید)».(14)


در حدیث دیگرى از امام صادق از پیغمبر مى خوانیم: چهار چیز قلب انسان را مى میراند از جمله گفت و گوى با احمق است (وَ مُماراةُ الاْحْمَقِ).(15)


سپس در جمله حکمت آمیز دوم مى فرماید: «از دوستى با بخیل برحذر باش، زیرا به هنگامى که شدیدترین نیاز را به او دارى تو را رها مى سازد»; (وَ إِیَّاکَ وَمُصَادَقَةَ الْبَخِیلِ، فَإِنَّهُ یَقْعُدُ عَنْکَ أَحْوَجَ مَا تَکُونُ إِلَیْهِ).


بخیل انواع و اقسامى دارد. ساده ترین آن این است که حاضر نیست از مواهبى که خدا به او داده در اختیار دیگران بگذارد، هرچند بسیار بیش از نیاز در اختیار دارد و نوع دیگر از بخیل این است که خودش هم حاضر به مصرف آن مواهب نیست; یعنى نسبت به خود بخل مىورزد و بدترین انواع بخل کسى است که از استفاده کردن مردم از مواهب یکدیگر ناراحت مى شود.


امام در اینجا مى فرماید: دوستان گاه به یکدیگر نیازمند مى شوند و حتى گاهى به قدرى نیاز شدید است که سرنوشت انسان را رقم مى زند و اگر دوست، بخیل باشد در چنین حالتى نیز انسان را رها مى سازد. اما اگر خودش نیازمند شود انتظار هرگونه کمک را دارد.


در روایات مشورت، از شور با بخیل نیز نهى شده است; در عهدنامه مالک اشتر قبلا خواندیم که امام به مالک دستور مى دهد: «لاَ تُدْخِلَنَّ فِی مَشُورَتِکَ بَخِیلاً یَعْدِلُ بِکَ عَنِ الْفَضْلِ وَیَعِدُکَ الْفَقْر; هرگز بخیل را در مشاوران خود داخل مکن، زیرا از کمک کردن به دیگران مانع مى شود و وعده فقر به تو مى دهد».(16)


سومین کسى را که امام فرزندش را از دوستى با او نهى مى کند افراد فاجر و فاسق و بى بند و بار اند. مى فرماید: «از دوستى با انسان فاجر بپرهیز، چرا که تو را به اندک چیزى مى فروشد»; (وَ إِیَّاکَ وَمُصَادَقَةَ الْفَاجِرِ، فَإِنَّهُ یَبِیعُکَ بِالتَّافِهِ(17)).


این گونه افراد پیوسته به دنبال هوا و هوس خویش اند; نه وجدان بیدارى دارند و نه شخصیت و شرف و نه دین و ایمان درستى. به همین دلیل هر زمان هوا و هوس آنها اقتضا کند به دنبال آن مى روند و دوستان خود را به اندک چیزى مى فروشند.


در آخرین و چهارمین جمله پرنور و حکمت آمیزش مى فرماید: «از دوستى با دروغ گو برحذر باش، چرا که او مثل سراب است; دور را در نظر تو نزدیک و نزدیک را در نظر تو دور مى سازد (و همچون سراب، حقایق را به تو وارونه نشان مى دهد)»; (وَ إِیَّاکَ وَمُصَادَقَةَ الْکَذَّابِ، فَإِنَّهُ کَالسَّرَابِ: یُقَرِّبُ عَلَیْکَ الْبَعِیدَ، وَیُبَعِّدُ عَلَیْکَ الْقَرِیبَ).


آدم کذاب و بسیار دروغ گو خواه این رذیله اخلاقى اش ناشى از بى بند و بارى و ضعف ایمان باشد یا بر اثر علاقه به منافع زودگذر خود، دوستى با او خطرناک است. گاه عوامل پیروزى براى رسیدن به یک هدف فراهم مى شود; اما او با دروغ هایش رسیدن به آن را غیر ممکن و محال مى شمرد و فرصت ها از این طریق از دست مى رود و گاه به عکس، کارهایى پیش روى انسان است که شرایط آن فراهم نشده و ورود در آن مایه شکست است; اما این دروغ گوى بى بند و بار چنان سخن مى گوید که گویى فردا انسان به مقصود مى رسد.


مى دانیم سراب منظره اى است که در بیابان به هنگام گرماى هوا پیدا مى شود و از دور چیزى شبیه آب به چشم مى خورد (در حالى که بر اثر اختلاف فشردگى طبقات در آن هواى گرماى آفتاب عکس گوشه اى از آسمان آبى به روى زمین مى افتد که انسان آن را آب مى پندارد) ولى هنگامى که نزدیک مى رود اثرى از آب در آنجا نمى بیند. کسانى که واقعیت ها را در نظر انسان وارونه جلوه مى دهند شباهت زیادى به سراب دارند و امیر مؤمنان على(علیه السلام) مخصوصاً روى این مطلب تکیه فرموده که دورغگویان، دور را نزدیک و نزدیک را دور مى سازند و این نوعى تغییر واقعیت است.


در احادیث اسلامى از مشاورت با کذاب هم نهى شده است: در غررالحکم از على(علیه السلام) نقل شده که فرمود: «با کذاب مشورت مکن که دور را براى تو نزدیک و نزدیک را براى تو دور مى سازد; لا تَسْتَشِرِ الْکَذّابِ فَإنَّهُ کَالسَّرابِ یُقَرِّبُ عَلَیْکَ الْبَعیدَ وَیَبْعَدُ عَلَیْکَ الْقَریبَ».(18)


در حدیث دیگرى از امام صادق(علیه السلام) آمده است: «لاَ یَنْبَغِی لِلْمُسْلِمِ أَنْ یُوَاخِیَ الْفَاجِرَ وَلاَ الاَْحْمَقَ وَلاَ الْکَذَّابَ; سزاوار نیست افراد با ایمان با فاجران و افراد احمق و دروغ گویان طرح برادرى بریزند».(19)


در روایت دیگرى از امام على بن الحسین آمده است که فرزند دلبندش امام باقر را از همنشینى و رفاقت و گفت و گو و همسفر شدن با پنج گروه نهى فرموده است; چهار گروهش با آنچه در بالا آمد مشترک است و گروه پنجم شخص قاطع رحم است، همان کسى که پیوند خویشاوندى را با بستگانش مى گسلد، فرمود: «إِیَّاکَ وَمُصَاحَبَةَ الْقَاطِعِ لِرَحِمِهِ فَإِنِّی وَجَدْتُهُ مَلْعُوناً فِی کِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فِی ثَلاَثَةِ مَوَاضِعَ; از رفاقت و همنشینى با شخصى که قاطع رحم است (پیوند خویشاوندى اش را با بستگانش بریده) بپرهیز، زیرا من او را در سه جا از قرآن مجید مورد لعن دیدم.(20) (اشاره به آیات: سوره هاى «محمد»، آیه 22 و 23، «بقره»، آیه 27 و «رعد»، آیه 25).

 



پی نوشت:
(1). بحارالانوار، ج 1، ص 94، ح 29.
(2). غررالحکم، ص 52، ح 437 و ص 44، ح 114.
(3). کافى، ج 1، ص 12، ح 11.
(4). کافى، ج 1، ص 10، ح 2.
(5). میزان الحکمه، ماده احمق، ح 4418; بحارالانوار، ج 14، ص 323، ح 35.
(6). کلمات قصار، حکمت 349.
(7). بهج الصباغه، ج 13 ص 417.
(8). غررالحکم، ح 848.
(9). همان، ح 4814.
(10). قلم، آیه 4.
(11). بحارالانوار، ج 74، ص 150، ح 71.
(12). غررالحکم، ح 5382.
(13). غررالحکم، ح 5383.
(14). تحف العقول، ص 315.
(15). بحارالانوار، ج 70، ص 349.
(16). نهج البلاغه، نامه 53.
(17). «تافه» به معناى چیز بى ارزش است.
(18). غررالحکم، ح 10092.
(19). کافى، ج 2، ص 375، ح 5.
(20). همان، ص 377، ح 7.
(21). سند گفتار حکیمانه: قسمتى از این گفتار پرمایه حکمت آمیز را جاحظ قبل از سید در کتاب المائة المختارة آورده و قاضى قضاعى هم که بعد از سیّد رضى مى زیسته آن را با سخنان دیگرى از امیر مؤمنان تحت عنوان «وصیت على(علیه السلام) به فرزندش امام حسن هنگامى که ابن ملجم فرق مبارکش را با شمشیر شکافت» بیان کرده است و اضافات آن به خوبى نشان مى دهد که آن را از منبع دیگرى گرفته است. زمخشرى نیز آن را در جزء اول از ربیع الابرار آورده و ابن عساکر مورخ معروف نیز در تاریخ خود آن را با اضافاتى ذکر نموده است. (مصادر نهج البلاغه، ج 4، ص 36). در کتاب تمام نهج البلاغه، این سخن به عنوان بخشى از اندرزنامه امام به فرزندش آمده است. (تمام نهج البلاغه، ص 964).

 

https://ahlolbait.com


 

بی حجاب جشنواره 1401 جشنواره استانی جشنواره خانواده پایدار حجاب حجاب در ایران حوزه علمیه خواهران البرز حوزه علمیه کوثر فردیس نظر دهید »
شیوه رفتار با «زنان» از منظر امام علی علیه السلام
ارسال شده در 6 مهر 1401 توسط افشار در متفرقه

 

 

سفارش امام علي(ع) درباره نحوه رفتار با «زنان»

 

 

امام علي(ع) در ارتباط با نحوه رفتار با «زنان» می فرماید: «از مشاوره با زنان [كم خِرَد] بپرهيز كه رأى آنها ناقص و تصميمشان سست است، و از طريق حجاب، ديده آنها را از ديدن مردان بيگانه باز دار؛ زيرا تأكيد بر حجاب، آنها را سالم تر و پاك تر نگاه مي دارد، بيرون رفتن آنها بدتر از آن نيست كه افراد غير مطمئن را به آنها راه دهى، اگر بتوانى كه آنها غير از تو ديگرى را نشناسند چنين كن، و به زن بيش از كارهاى خودش را وامگذار؛ زيرا او مانند شاخه گل است نه خدمتگزار، به جهت احترام او، ديگرى را احترام مكن، در جايى كه نبايد غيرت به خرج دهى اظهار غيرت نكن؛ زيرا غيرت بى جا و سوء ظنِّ نادرست، زن پاكدامن را به آلودگى سوق مى دهد».

 

امام علي(علیه السلام) در بخشی از نامه 31 «نهج البلاغه» به مسائل مربوط به «زنان» مى پردازد و دستورات هشت گانه اى را در اين زمينه به فرزندش مى دهد: نخست مى فرمايد: (از مشاوره با زنان [كم خِرَد] بپرهيز كه رأى آنها ناقص و تصميمشان سست است)؛ «وَ إِيَّاكَ وَ مُشَاوَرَةَ النِّسَاءِ فَإِنَّ رَأْيَهُنَّ إِلَى أَفْنٍ(1) وَ عَزْمَهُنَّ إِلَى وَهْنٍ».
امام(عليه السلام) در اثناى اين نصايح هفتگانه، علتى بيان كرده كه مى تواند به تمام سؤالاتى كه امروز پيرامون اين دستورات مطرح مى شود پاسخ گويد.

 

حضرت مى فرمايد: زيرا زن همچون شاخه گل است نه قهرمان (مدير مسلط). روشن است چنين موجود لطيفى نمى تواند در مسائل مهم طرف مشورت باشد. بديهى است هر حكم عامى استثنائاتى دارد و در اين مورد نيز زنانى را مى توان يافت كه در عزم و اراده و رأى، با مردانِ صاحب نظر برابرى مى كنند. به علاوه، مى دانيم كه مسائل احساسى و عاطفى بر زنان غلبه دارد و همين امر در مقام مشاوره با آنها اثر مى گذارد.


سپس در دومين توصيه مى فرمايد: (و از طريق حجاب، ديده آنها را از ديدن مردان بيگانه باز دار؛ زيرا تأكيد بر حجاب، آنها را سالم تر و پاك تر نگاه خواهد داشت)؛ «وَ اكْفُفْ عَلَيْهِنَّ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ بِحِجَابِكَ إِيَّاهُنَّ، فَإِنَّ شِدَّةَ الْحِجَابِ أَبْقَى عَلَيْهِنَّ». اين سخن شبيه دستورى است كه در آيه 31 سوره «نور» آمده است: «وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ»؛ (و به زنان باايمان بگو چشم هاى خود را [از نگاه هوس آلود] فرو گيرند و دامان خويش را [از بى عفتى] حفظ كنند).


نيز نشان مى دهد كه بر خلاف تصور بسيارى از مردم، همه فتنه ها از ناحيه نگاه مردان به زنان نيست؛ بلكه بسيارى از آنها به سبب نگاه زنان به مردان و وسوسه هاى آنهاست كه امام(عليه السلام) براى جلوگيرى از آن دستور مى دهد آنها را در حجاب نگه دار. روشن است كه اين قبح نيز همه زنان را شامل نمى شود؛ بلكه زنان بى بند و بار يا ضعيف الايمان را مى گويد.


در سومين توصيه مى فرمايد: ([افراد غير مطمئن را بر آنها وارد نكن؛ زيرا] بيرون رفتن آنها بدتر از آن نيست كه افراد غير مطمئن را به آنها راه دهى)؛ «وَ لَيْسَ خُرُوجُهُنَّ بِأَشَدَّ مِنْ إِدْخَالِكَ مَنْ لَا يُوثَقُ بِهِ عَلَيْهِنَّ».


در چهارمين توصيه كه در واقع تكميل توصيه قبل است مى فرمايد: (اگر بتوانى كه آنها غير از تو [از مردان بيگانه] ديگرى را نشناسند چنين كن)؛ «وَ إِنِ اسْتَطَعْتَ أَلَّا يَعْرِفْنَ غَيْرَكَ فَافْعَلْ». اشاره به اينكه هر چه مى خواهند، تنها از تو بخواهند، حتى اگر خواسته اى از ديگران داشته باشند، به وسيله تو باشد و عملا رابطه آنها را با ديگران كه در بسيارى از موارد مبدل به رابطه فاسدى مى شود قطع كن و رابطه ايشان را با خودت در همه جا محكم و استوار دار و به اين ترتيب هم خواسته هايشان انجام شود و هم رابطه هاى مفسده انگيز قطع گردد.


حضرت در پنجمين دستور مى افزايد: (و به زن بيش از كارهاى خودش را وامگذار؛ زيرا او همچون شاخه گل است نه خدمتگزار [کارگزار])؛ «وَ لَا تُمَلِّكِ الْمَرْأَةَ مِنْ أَمْرِهَا مَا جَاوَزَ نَفْسَهَا، فَإِنَّ الْمَرْأَةَ رَيْحَانَةٌ، وَ لَيْسَتْ بِقَهْرَمَانَةٍ(2)». اشاره به اينكه زنان به علت داشتن جنبه هاى عاطفى و لطافت روحى نمى توانند عهده دار امور خشن شوند و مديريت هاى سخت را بر عهده گيرند، بنابراين آنها در محدوده امور مربوط به خويش بايد فعاليت كنند نه امور مربوط به ديگران مخصوصاً پست هاى حساس و سنگين.


علتى را كه امام(عليه السلام) براى اين دستور و دستورات مشابه آن بيان فرموده، علت بسيار حساب شده اى است كه با ساختمان روح و جسم زنان سازگار است، هرچند بعضى از غربزده ها در سخن، حاضر به پذيرش اين معنا نيستند؛ ولى در عمل، سعى دارند آن را پياده كنند. حتى در مغرب زمين كه سال هاى طولانى است شعار مساوات زنان با مردان را مى دهند در عمل طور ديگرى رفتار مى كنند به گونه اى كه كمتر زنى مى تواند به پست هاى حساس دست يابد و نسبت آنها كه توفيق بر اين كار پيدا مى كنند به كسانى كه نمى توانند شايد به پنج درصد هم نرسد.


كوتاه سخن اينكه رعايت عدالت در ميان زنان و مردان و رفع تبعيض ناروا گرچه يك واقعيّت است؛ اما نمى توان قوانين را طورى تنظيم كرد كه با واقعيّت هاى عامل تكوين در تضاد باشد و شعارهايى كه اين تضاد را پرورش مى دهد شعارهايى است رياكارانه و دروغين كه هرگز به واقعيّت نمى رسد.


در ششمين توصيه مى فرمايد: (به جهت احترام او، ديگرى را [بيگانه اى را] احترام مكن)؛ «وَ لاَ تَعْدُ(3) بِكَرَامَتِهَا نَفْسَهَا». اشاره به اينكه هر گاه براى او اين و آن را اكرام كنى ممكن است رابطه اى عاطفى ميان آنها پيدا شود، رابطه اى كه در آينده ممكن است منشأ فسادى گردد.


در هفتمين توصيه كه بى ارتباط با توصيه قبل نيست مى فرمايد: (و احترامش را به حدّى نگه دار كه او را به اين فكر نيندازد كه براى ديگران [بيگانگان] شفاعت كند)؛ «وَ لَا تُطْمِعْهَا فِي أَنْ تَشْفَعَ لِغَيْرِهَا»، چرا كه اين گونه شفاعت ها نيز مى تواند منشأ رابطه عاطفى گردد و ضرر و زيان آن قابل انكار نيست.


خلاصه اينكه احترامات زن بايد محفوظ باشد؛ ولى در حد خودش و از آنها به ديگران تجاوز نكند خواه به صورت قبول شفاعت باشد و يا بدون شفاعت؛ زيرا از نظر روانى آثار منفى در آنها مى گذارد و آنها را تشويق به ارتباط با ديگران مى كند.


بعضى از شارحان در تفسير «وَ لَا تَعْدُ بِكَرَامَتِهَا نَفْسَهَا» گفته اند: منظور اين است كه بيش از حد آنها را احترام نكن و در تكريمشان اندازه نگه دار؛ ولى اين تفسير با تركيب اين جمله و كلمات آن سازگار نيست و ظاهر همان است كه در بالا گفته شد.


در هشتمين (و آخرين توصيه اين بخش از خطبه) مى فرمايد: (برحذر باش از اينكه در جايى كه نبايد غيرت به خرج دهى اظهار غيرت كنى [و كار به سوء ظن ناروا بينجامد]؛ زيرا اين غيرت بى جا و سوء ظنِّ نادرست، زن پاكدامن را به ناپاكى و بى گناه را به آلودگى ها سوق مى دهد)؛ «وَ إِيَّاكَ وَ التَّغَايُرَ(4) فِي غَيْرِ مَوْضِعِ غَيْرَةٍ، فَإِنَّ ذَلِكَ يَدْعُو الصَّحِيحَةَ إِلَى السَّقَمِ، وَ الْبَرِيئَةَ إِلَى الرِّيَبِ(5)».


شك نيست كه هر كسى به ويژه زنان براى حفظ آبروى خود دست به كارهاى خلاف نمى زنند؛ ولى اگر نزديكان و همسران آنان با غيرت هاى بى مورد و سوء ظنّ هاى ناروا آنها را متهم كنند اين پرده دريده مى شود و مى گويند: حال كه ما را بى جهت رسوا كرده اند چه ضرورتى دارد كه ديگر در پاكى خود بكوشيم. از اين پس هر آنچه بادا باد. اين سخن تنها درباره زنان صادق نيست؛ بلكه درباره فرزندان، همكاران، خدمتكاران و دوستان نيز جارى است كه هميشه سوء ظنّ هاى ناروا سبب تشويق به آلودگى ها مى شود و راه را براى فساد مى گشايد. همه چيز در حدّ اعتدال خوب است حتى غيرت و تعصّب براى حفظ ارزش ها.(6)





پی نوشت:

(1). «افن» به معناى نقصان و كمبود فكر و خرد است.

(2). «قهرمان» در اصل لغت فارسى است كه به ادبيات عرب منتقل شده و به معناى مدير و كارفرما و وكيل دخل و خرج است و گاه به معناى پهلوان و شجاع نيز آمده است.

(3). «لا تعد» به معناى تجاوز نكن از ريشه «عدو» بر وزن «سرو» به معناى تجاوز است.

(4). «التغاير» از ريشه «غيرت» به معناى شدت عمل در جهت حفظ نواميس يا سرمايه هاى مهم ديگر است.

(5). «ريب» (با توجّه به فتح ياء) جمع «ريبة» بر وزن «غيبت» به معناى شك و سوء ظنّ است.

(6). گردآوری از کتاب: پيام امام اميرالمؤمنين(عليه السلام)‏، مكارم شيرازى، ناصر، تهيه و تنظيم: جمعى از فضلاء، دار الكتب الاسلامية‏، تهران‏، 1386 شمسی‏، چاپ: اول‏، ج 9، ص 690

 

https://makarem.ir

بدحجابی جشنواره 1401 جشنواره استانی جشنواره حکمت های امام علی جشنواره خانواده پایدار حجاب در ایران حجاب و عفاف 2 نظر »
ترجمه و شرح حکمت 420 نهج البلاغه: خانواده پایدار و راه درمان شهوت
ارسال شده در 4 مهر 1401 توسط افشار در متفرقه

 

 

راه درمان شهوت

 

«کَانَ جَالِساً فِی أَصحَابِهِ فَمَرّت بِهِمُ امرَأَةٌ جَمِیلَةٌ فَرَمَقَهَا القَومُ بِأَبصَارِهِم فَقَالَ علیه السلام إِنّ أَبصَارَ هَذِهِ الفُحُولِ طَوَامِحُ وَ إِنّ ذَلِکَ سَبَبُ هِبَابِهَا فَإِذَا نَظَرَ أَحَدُکُم إِلَی امرَأَةٍ تُعجِبُهُ فَلیُلَامِس أَهلَهُ فَإِنّمَا هیِ َ امرَأَةٌ کَامرَأَتِهِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الخَوَارِجِ قَاتَلَهُ اللّهُ کَافِراً مَا أَفقَهَهُ فَوَثَبَ القَومُ لِیَقتُلُوهُ فَقَالَ علیه السلام رُوَیداً إِنّمَا هُوَ سَبّ بِسَبّ أَو عَفوٌ عَن ذَنبٍ؛ واصحاب امام پیرامونش نشسته بودند که زنی زیبا از آنجا گذشت، حاضران دیده به آن زن دوختند. امام فرمود: همانا دیدگان این مردان به منظره شهوت آمیز دوخته شده و به هیجان آمده اند، هر گاه کسی از شما با نگاه به زنی به شگفتی آید، با همسرش بیامیزد که او نیز زنی چون زن وی باشد (مردى از خوارج گفت: خدا اين كافر را بكشد چقدر فقه مى داند مردم براى كشتن او برخاستند، امام فرمود:) آرام باشيد، دشنام را با دشنام بايد پاسخ داد يا بخشيدن از گناه. ».(نهج البلاغه، حکمت ۴۲۰)

 

راه غلبه بر شهوت:
اين گفتار حكيمانه زمانى از امام(عليه السلام) صادر شد كه روايت شده است آن حضرت در ميان اصحابش نشسته بود. زن زيبايى (كه تمام چهره اش را نپوشانده بود) از آن جا عبور كرد و چشم حاضران را به خود جلب نمود. امام(عليه السلام) فرمود: «چشمان اين مردان، طغيانگر است و آنچه نظرشان بر آن افتاد مايه تحريك و هيجان آن هاست»; (وَ رُوِى أَنَّهُ(عليه السلام) كَانَ جَالِساً فِى أَصْحَابِهِ فَمَرَّتْ بِهِمُ امْرَأَةٌ جَمِيلَةٌ فَرَمَقَهَا الْقَوْمُ بِأَبْصَارِهِمْ فَقال(عليه السلام): إِنَّ أَبْصَارَ هذِهِ الْفُحُولِ طَوَامِحُ; وَ إِنَّ ذلِكَ سَبَبُ هَبَابِهَا).


«رَمَقَ» از ماده «رَمْق» (بر وزن رنگ) به معناى نگاه كردن است. «فحول» جمع «فَحْل» (بر وزن نخل) به معناى جنس مذكر قوى است. «طوامح» جمع «طامح» به معناى طغيانگر است. «هباب» در بسيارى از نسخه ها و در لغت «هِباب» به (كسر هاء) آمده و به معناى هيجان است و مجموع اين سخن كه در نهايت فصاحت و بلاغت بيان شده اشاره به اين است كه وقتى نظر مردى (مخصوصاً مرد جوان) بى اختيار به زن زيبايى مى افتد هيجان جنسى پيدا مى كند و راه علاجش همان است كه امام(عليه السلام) در ادامه اين سخن بيان فرموده است. در اين جا امام(عليه السلام) تصريح مى كند كه افتادن چشم اصحاب بر چنين زنى خواه ناخواه سبب تحريك آن ها مى شود.


سپس به عنوان يك حكيم آگاه و مهربان راه حل مشكل را به آن ها نشان مى دهد، مى فرمايد: «هرگاه يكى از شما نظرش به زنى افتاد كه زيبا و صاحب جمال بود، برود و با همسر خود آميزش كند زيرا او هم زنى است مانند همسرش»; (فَإِذَا نَظَرَ أَحَدُكُمْ إِلَى امْرَأَة تُعْجِبُهُ فَلْيُلاَمِسْ أَهْلَهُ، فَإِنَّما هِيَ امْرَأَتِهِ كَامْرَأَتِهِ).


درست است كه زن ها از نظر زيبايى و جاذبه جنسى با هم متفاوت اند ولى نتيجه نهايى ارتباط با آن ها كه آميزش جنسى است كم و بيش يكسان است و مى تواند جلوى تحريكات و انحرافات را بگيرد. و اين درسى است از سوى امام(عليه السلام) به همه جوانان كه براى نجات از انحرافات جنسى و آلودگى به گناه اقدام به ازدواج كنند زيرا يك همسر مناسب مى تواند جلوى همه اين هيجانات را بگيرد و اگر كسى هوى پرست و شهوت پرست نباشد مشكل جنسى خود را با همسرش به هر صورت حل خواهد كرد.


در اين هنگام مردى از خوارج گفت: «خداوند اين كافر را بكشد چقدر دانا و فقيه است»; (فقال رجلٌ مِنَ الخَوارِج: «قاتَلَهُ اللّهُ كافِراً ما أَفْقَهَه»). هنگامى كه حاضران اين سخن را شنيدند از جاى پريدند تا او را به قتل برسانند ولى امام(عليه السلام) فرمود: «آرام باشيد جواب دشنام، دشنام است و يا گذشت از گناه (نه اعدام)»; (فوثب القوم ليقتلوه، فقال(عليه السلام): رُوَيْداً إِنَّما هُوَ سَبٌّ بِسَبٍّ، أَوْ عَفْوٌ عَنْ ذَنْب!).


در اين جا سؤالاتى پيش مى آيد كه بايد به پاسخ آن ها پرداخت:
1. بعضى سؤال مى كنند كه چرا امام(عليه السلام) در اين جا نهى از منكر نفرمود بلكه تنها دستورى داد كه اصحاب و يارانش در آينده با مشاهده زنى زيبا گرفتار مشكلى نشوند. پاسخ اين سؤال روشن است و آن اين كه نظرانداختن اصحاب و ياران امام(عليه السلام) به آن زن عمدى نبود بلكه يك نظر اتفاقى و غير ارادى بود و مى دانيم چنين نظرهايى جزء منكرات نيست كه از آن نهى كنند. اگر كسى چشمش بى اختيار به چنين منظره اى افتاد و بعد به نگاه كردن ادامه داد، ادامه آن نگاه، گناه است.


همچنين در بعضى از روايات از على(عليه السلام) نقل شده است: «سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ(صلى الله عليه وآله) عَنِ الرَّجُلِ تَمُرُّ بِهِ المَرْأَةُ فَينْظُرُ إِلَيهَا فَقَالَ أَوَّلُ نَظْرَة لَكَ وَ الثَّانِيةُ عَلَيكَ وَ لاَ لَكَ وَ النَّظِرَةُ الثَّالِثَةِ سَهْمٌ مَسْمُومٌ مِنْ سِهَامِ إِبْلِيسَ مَنْ تَرَكَهَا لِلَّهِ لاَ لِغَيرِهِ أَعْقَبَهُ اللَّهُ إِيمَاناً يجِدُ طَعْمَهُ; از رسول خدا(صلى الله عليه وآله) سؤال كردند كه زنى (زيبا) از مقابل مردى عبور مى كند و آن مرد به او نگاه مى نمايد (چه حكمى دارد؟) پيامبر(صلى الله عليه وآله) فرمود: نخستين نظر از آنِ توست (چون بى اختيار است و گناهى در آن نيست) و نگاه دوم بر ضد توست نه به سود تو و نگاه سوم تير زهرآگينى از تيرهاى شيطان است، هركس آن را براى خدا نه به سبب ديگرى ترك كند خداوند ايمانى در قلب او ايجاد مى كند كه طعم آن را احساس مى نمايد».[1]


2. سؤال ديگر اين كه آن مرد خارجى كه نعوذ بالله نسبت كفر به امام(عليه السلام) داد قطعاً ناصبى و كافر بود. چرا امام(عليه السلام) اجازه نداد او را به قتل برسانند؟
پاسخ اين است كه امام(عليه السلام) از تعبير او استفاده كفر به معناى واقعى نفرمود بلكه اين كفر همان كفرى بود كه خوارج مى گفتند; آن ها معتقد بودند كه هركس گناه كبيره اى مرتكب شود و توبه نكند كافر خواهد بود و چون به زعم آن ها امام(عليه السلام) تن به مسأله حكميت داده بود و اين حكميت به پندار آن ها برخلاف شرع بود چنين نسبتى را به امام(عليه السلام) داد و لذا امام(عليه السلام) او را در حد يك سب و لعن تلقى كرد و فرمود: «إِنَّمَا هُوَ سَبٌّ بِسَبّ».


3. سؤال ديگر اين كه آيا مى توان در مقابل دشنام، دشنام داد كه در عبارت امام(عليه السلام) آمده است؟
جواب اين كه مراد از سب در اين جا لعن است يعنى مى توان چنين شخص بدزبانى را لعن كرد چون مستحق لعن است.
در عين حال اشاره فرمود: راه ديگر، استفاده از عفو است همان راهى كه امام(عليه السلام) درباره او انتخاب فرمود.


4. سؤال ديگر همان چيزى است كه ابن ابى الحديد در شرح اين گفتار حكيمانه مطرح كرده است و آن اين كه مى گويد: يكى از دوستان من هنگامى كه اين گفتار امام(عليه السلام) را شنيد پرسيد: چرا امام(عليه السلام) آن مرد را كه از خوارج بود عفو كرد ولى هنگامى كه اشعث تعبير زشتى درباره امام(عليه السلام) در برابر سخنى كه فرموده بود به كار برد و گفت: «هذه عليك لا لك; اين سخن بر ضد توست نه به نفع تو»، امام(عليه السلام) برآشفت و او را به شدّت توبيخ كرد و حتى او را مخاطب به خطاب «منافق بن كافر» فرمود؟
سپس چنين پاسخ مى گويد كه اين مرد خارجى علم امام(عليه السلام) را ستود و در عين حال كلمه زشتى به امام(عليه السلام) گفت در حالى كه اشعث بن قيس منافق، علم امام(عليه السلام) را انكار كرد و حضرت را به ناآگاهى متهم ساخت. چنين شخصى مستحق لعن و هرگونه سرزنش است.[2]
بعضى نيز در پاسخ اين سؤال گفته اند كه اشعث، مرد منافق و شرورى بود و مى خواست با اين سخنش شرى به پا كند. امام(عليه السلام) محكم در مقابل او ايستاد و محكم او را بر سر جايش نشاند ولى اين مرد خارجى چنين نظرى نداشت و لذا امام(عليه السلام) او را مورد عفو قرار داد.


5. سؤال ديگرى نيز در اين جا مطرح است و آن اين كه نسبت كفر به امام(عليه السلام) به هر معنا باشد سب امام(عليه السلام) محسوب مى شود و مى دانيم سب امامان معصوم(عليهم السلام) موجب كفر است همان گونه كه از پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) نقل شده است: «مَن سَبّ عليّاً فقد سَبَّنى ومَن سَبّنى فقد سَبّ الله; كسى كه على(عليه السلام) را سب كند مرا سب كرده و كسى كه مرا سب كند خدا را سب كرده است (و به يقين چنين كسى كافر است)».[3] بنابراين چرا امام(عليه السلام) اجازه قتل او را نداد؟
پاسخ اين سؤال با توجه به سيره امام(عليه السلام) در هنگام حكومتش روشن مى شود و آن اين كه امام(عليه السلام) براى جلوگيرى از اختلاف در ميان مسلمين و نقشه هاى شوم منافقين كه پيوسته درصدد ايجاد اختلاف و جنگ داخلى بودند در بسيارى از اين گونه موارد با مدارا رفتار كرد و مجازات بسيارى از مستحقين مجازات را موكول به زمان ديگرى فرمود و محل كلام ما نيز از اين قبيل بود كه اگر امام(عليه السلام) دستور قتل اين خارجى را مى داد جمعيت خوارج فرياد بلند مى كردند و غوغايى به راه مى انداختند.
*****

 

نكته:
راه هاى روشن براى مبارزه با انحرافات جنسى:
مى دانيم كه يكى از سركش ترين غرائز انسان غريزه جنسى اوست، تا آن جا كه مطابق بعضى از روايات تأثير آن روى انسان مساوى است با تأثير تمام غرائز ديگر. حديث معروف پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله)كه در كتاب شريف كافى آمده شاهد اين مدعاست، مى فرمايد: «مَنْ تَزَوَّجَ أَحْرَزَ نِصْفَ دِينِهِ… فَلْيتَّقِ اللَّهَ فِى النِّصْفِ الاْخَرِ; كسى كه ازدواج كند نيمى از دين خود را حفظ كرده، پس تقواى الهى را در نيم ديگر رعايت كند».[4]


به همين دليل بسيارى از پرونده هاى جنايى به اين مسأله ختم مى شود، تا آن جا كه بعضى گفته اند: هيچ پرونده جنايى مهمى وجود ندارد كه در آن پاى زنى در ميان نباشد. نيز به همين دليل، اسلام براى پيشگيرى از خطرات ناشى از اين غريزه سركش دستورات فراوانى داده است كه بخش مهمى از آن در سوره نور كه در واقع سوره عفت و پاكدامنى است آمده است از جمله: تأكيد بر مسأله ازدواج جوانان مى فرمايد: «(وَأَنكِحُوا الاَْيَامَى مِنْكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمْ اللهُ مِنْ فَضْلِهِ وَاللهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ); مردان و زنان بى همسر خود را همسر دهيد، همچنين غلامان و كنيزان صالح و درستكارتان را; اگر فقير و تنگدست باشند، خداوند از فضل خود آنان را بى نياز مى سازد; خداوند گشايش دهنده و آگاه است!».[5]


اشاره به اين كه حتى فقرنمى تواند بهانه اى براى فرار از اين موضوع شود.
روشن است كه اگر منظور از ازدواج، ازدواج هاى پر زرق و برق و پر از تشريفات و چشم و هم چشمى ها باشد و هزينه هاى تالارهاى پر از گناه آن ها سنگين و كمرشكن گردد بسيارند كسانى كه قادر بر آن نيستند. اما اگر ساده باشد و مهريه گاه يك قرآن مجيد و گاه يك شاخه گل و يا چهارده سكه طلا باشد و مراسمى ساده و مملو از معنويت و صفا برگزار كنند و دامنه توقعات، به خصوص در سنين جوانى كه آغاز زندگى است كم شود، ازدواج كار آسانى خواهد بود. اسلام بر همه اين موضوعات تأكيد كرده است.


ديگر اين كه دستور مؤكد به حجاب داده تا يكى از مهمترين عوامل تحريك جوانان كه خودنمايى زنان است از ميان برود و از سويى ديگر به همه دستور داده كه از چشم چرانى به شدّت بپرهيزند: «(قُلْ لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ إِنَّ اللهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ * وَقُلْ لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلاَ يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ); به مؤمنان بگو چشم هاى خود را (از نگاه به نامحرمان) فروگيرند، و عفاف خود را حفظ كنند; اين براى آنان پاكيزه تر است; خداوند از آنچه انجام مى دهيد آگاه است، و به زنان باايمان بگو چشم هاى خود را (از نگاه هوس آلود) فروگيرند، و دامان خويش را حفظ كنند و زينت خود را ـ جز آن مقدار كه نمايان است ـ آشكار ننمايند و (اطراف) روسرى هاى خود را بر سينه خود افكنند (تا گردن و سينه با آن پوشانده شود)».[6]


و حتى در ذيل آيه اخير از اين كه زنان به هنگام راه رفتن پايشان را محكم به زمين بزنند تا صداى خلخالى كه بر پا دارند به گوش افراد نامحرم برسد نهى فرموده، كه حاكى از نهايت دقت اسلام در اين زمينه است: (وَلاَ يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِنْ زِينَتِهِنَّ).


و در سوره احزاب از اين كه زنان به هنگام سخن گفتن طرز كلام خود را به صورت هوس انگيز درآورند نهى فرموده مبادا بيماردلان به آن ها طمع كنند: (فَلاَ تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَيَطْمَعَ الَّذِى فِى قَلْبِهِ مَرَضٌ).[7]


در روايات اسلامى نيز دستورات جالب و دقيقى در اين زمينه ديده مى شود ازجمله از رسول خدا(صلى الله عليه وآله) نقل شده است كه هرگاه زنى در جايى بنشيند و آن محل براثر نشستن او كمى گرم شود مرد نامحرمى بلافاصله در آن جا ننشيند، تا آن محل سرد شود: «إِذَا جَلَسَتِ الْمَرْأَةُ مَجْلِساً فَقَامَتْ عَنْهُ فَلاَ يجْلِسُ فِى مَجْلِسِهَا رَجُلٌ حَتَّى يبْرُد».[8]


حتى در صورتى كه دسترسى به ازدواج دائم نباشد اجازه ازدواج موقت را داده كه شرايط آن بسيار آسان و ساده تر است. و دستورات فراوان ديگرى كه نقل همه آن ها نياز به تأليف كتاب مستقلى دارد.[9]



پی نوشت:
[1]. مستدرك الوسائل، ج 14، ص 268، ح 1.
[2]. شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 20، ص 63.
[3]. مستدرك حاكم، ج 3، ص 121.
[4]. كافى، ج 5، ص 328، ح 2.
[5]. نور، آيه 32.
[6]. نور، آيات 30 و 31.
[7]. احزاب، آيه 32.
[8]. كافى، ج 5، ص 546، ح 38.
[9]. سند گفتار حكيمانه: اين گفتار حكيمانه را مرحوم صدوق در خصال و مرحوم ابن شعبه در تحف العقول (با تفاوتى در ضمن حديث اربع مائه) قبل از سيد رضى آورده اند. (مصادر نهج البلاغه، ج 4، ص 297)

 

https://ahlolbait.com

آسیب شناسی خانواده اخلاق خانواده پایدار بدحجابی بدحجابی دختران بی حجابی در جامعه بی حجابی و بدحجابی جشنواره خانواده پایدار حجاب حجاب در ایران حکمت420 درمان شهوت زنان و پوشش نهج البلاغه پوشش و حیا نظر دهید »
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • ...
  • 5
  • ...
  • 6
  • 7
  • 8
  • ...
  • 9
  • ...
  • 10
  • 11
  • 12
  • ...
  • 66

اندیشوران

این وبلاگ جهت ارائه تکنیک های پژوهشی و آموزشی و فرهنگی راه اندازی شده است

جستجو

آمار بازدید

  • مسأله یا مسئله / نکات ویرایشی
  • چند نکته برای نوشتن یک توصیف خوب
  • تفاوت همایش، کنفرانس، سمینار، کنگره، فراخوان، میتینگ، جشنواره، کنوانسیون
  • موضوعات پیشنهادی پایان نامه و مقاله
  • نکات مهم در انتخاب کلید واژه ها در مقاله و پایان نامه

کاربران آنلاین

پیوند ها

  • مگیران(بانک مقالات)
  • مرکز تعلیمات اسلامی واشنگتن
  • پایگاه سیویلیکا
  • مرکز مطالعات زنان
  • ایران داک(پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران)
  • کتابخانه امام هادی
  • کتابخانه تخصصی اهل بیت علیهم السلام
  • پایگاه مجلات تخصصی نور

فصلنامه

دو فصلنامه انوار وحی